Molens in Winschoten, gezien vanaf de stelling van een molen. Foto: Johan van Dijk

Molenvisie gepresenteerd aan gedeputeerde

Koers voor de toekomst van het Groninger molenerfgoed

Op vrijdag 12 juni 2026 is bij molen De Ster in Winsum de Groninger Molenvisie aangeboden aan gedeputeerde Susan Top. Met deze visie brengen moleneigenaren, molenaars, molengidsen, bestuurders en erfgoedorganisaties de stand van zaken rond de Groninger molens in beeld en geven zij richting aan het behoud en de toekomst van dit bijzondere erfgoed.

Molens geven het landschap vorm en kleur

De provincie Groningen telt nog ongeveer 90 molens. Deze markante gebouwen geven het landschap vorm en kleur en vertellen het verhaal van een rijke geschiedenis. In de tweede helft van de 19e eeuw stonden er in Groningen bijna 1000 molens tegelijkertijd in bedrijf. Molens waren toen onmisbare werktuigen voor onder meer de voedselproductie en de waterhuishouding. Tegenwoordig zijn het vooral monumenten, maar veel molens kunnen nog altijd draaien en malen dankzij de inzet van vrijwillige molenaars, molengidsen en bestuurders.

Betrokken netwerk

De Groninger molenwereld is een betrokken netwerk van circa 150 molenaars, 60 molengidsen, 30 bestuurders en vele professionals en vrijwilligers die zich dagelijks inzetten voor het behoud van deze monumenten. Erfgoedpartners ondersteunt als provinciale steun- en koepelinstelling voor de Groninger molens het molennetwerk van eigenaren.

Een toekomst voor de Groninger molens

De Molenvisie kijkt vooruit: hoe zorgen we ervoor dat de molens ook in de toekomst behouden blijven, hun verhaal blijven vertellen en een levende rol blijven spelen in de samenleving? Daarbij wordt aandacht besteed aan thema’s als onderhoud, verduurzaming, vrijwilligers, educatie, samenwerking en de zichtbaarheid van het molenerfgoed.

Een bijzonder voorbeeld van de levende molentraditie in Groningen is korenmolen De Hoop in Kropswolde. Deze molen is nog dagelijks professioneel in bedrijf en blijft zich ontwikkelen. Recent kreeg de molen een nieuw wiekenkruis met een innovatief wieksysteem. Daarmee sluit de hedendaagse molenpraktijk aan bij de eeuwenoude Groninger traditie van vernieuwing, zoals eerder gebeurde met de kenmerkende zelfzwichting die nog steeds op ongeveer de helft van de Groninger molens aanwezig is.

Aftrap Groninger Molenweekend

De presentatie van de Groninger Molenvisie vond plaats tijdens de officiële aftrap van het Groninger Molenweekend. Rond de beide Winsumer molens werden daarnaast een nieuwe podcast en fietsroute langs Hogelandster molens gelanceerd en werd de speciale moleneditie van Winshem, het blad van de Historische Kring Winsum, gepresenteerd. Ook werd molen De Vriendschap officieel opnieuw in gebruik genomen na restauratie van het wiekenkruis.

Met de Groninger Molenvisie spreken de betrokken partijen de ambitie uit om samen te blijven werken aan een toekomst waarin het de molens in Groningen letterlijk en figuurlijk voor de wind blijft gaan.

Illustratie van een meisje met een glazen voorraadpot voor een schap met heel veel voorraadpotten met snoep. Illustratie: Monique Beijer

Erfgoededucatie uitgelicht: Dagelijks leven

Onlangs verscheen de tweede editie van de nieuwsbrief Erfgoededucatie Groningen van dit jaar. Drie keer per jaar brengen we in de nieuwsbrief erfgoedprojecten voor het basisonderwijs onder de aandacht van interne cultuurcoördinatoren, leerkrachten en andere geïnteresseerden.

Dagelijks leven

De nieuwste editie staat in het teken van het dagelijks leven van vroeger. Voor kinderen van nu is het bijna niet voor te stellen hoe het dagelijks leven er pakweg 100 jaar geleden uitzag. Werken vanaf je twaalfde, boodschappen doen bij kleine winkeltjes in plaats van de supermarkt en leven zonder smartphone of internet: het lijkt ver weg, maar het is nog helemaal niet zo lang geleden. De projecten in deze nieuwsbrief laten leerlingen kennismaken met deze geschiedenis en leggen verbanden tussen toen en nu.

Ruim honderd inspirerende projecten

De nieuwsbrief laat zien hoeveel inspirerende erfgoededucatieprojecten er in Groningen beschikbaar zijn over heel veel verschillende uiteenlopende onderwerpen. Een mooie bron van inspiratie voor scholen én voor erfgoedorganisaties die hun kennis en verhalen willen delen met een nieuwe generatie.

Nieuw aanbod? Laat het ons weten!

Heeft uw organisatie een educatief aanbod of plannen voor erfgoededucatie? Erfgoed in Groningen denkt graag mee over de mogelijkheden om erfgoed voor kinderen en jongeren toegankelijk en beleefbaar te maken.

Alle projecten zijn te vinden op erfgoedonderwijsingroningen.nl.

De finalisten van de erfgoedvrijwilligersprijs 2026 op het podium.

Erfgoedvrijwilligersprijs 2026

Oproep aan Groningse erfgoedorganisaties: nomineer uw vrijwilligersteam!

Zonder vrijwilligers geen erfgoed. In heel Groningen zetten duizenden vrijwilligers zich dagelijks in voor musea, molens, kerken, archieven, historische verenigingen en andere erfgoedlocaties. De Erfgoedvrijwilligersprijs 2026 is dé gelegenheid om deze inzet zichtbaar te maken.

Vanaf 1 juni kunnen vrijwilligersteams worden genomineerd voor de landelijke Erfgoedvrijwilligersprijs. Uit iedere provincie wordt één finalist geselecteerd. Iedere provinciale finalist ontvangt € 1.000 én een professionele promotievideo van het team.

Erfgoedpartners Groningen hoopt dat veel Groningse organisaties hun vrijwilligers aanmelden. Want de verhalen, kennis en betrokkenheid van erfgoedvrijwilligers verdienen het om gezien te worden – ook buiten de provincie.

Nomineren kan tot en met 31 augustus via erfgoedvrijwilligersprijs.nl.

Een klein wereldbolletje met daarop een molen.

Groninger Molenweekend 2026: 13 en 14 juni

Geniet van de molens in Groningen: meesters van wind en water

Ook in 2026 staan de molens tijdens het Groninger Molenweekend weer volop in de belangstelling. Op zaterdag 13 en zondag 14 juni zijn veel molens te bewonderen. De meeste deelnemende molens draaien/malen bij voldoende wind. De molenaar(s), en soms ook een of meerdere molengidsen, zijn aanwezig om vragen van de bezoekers te beantwoorden en een rondleiding te geven.

Speciale programma’s

De start van het Groninger Molenweekend is dit jaar op 12 juni. Dan wordt rondom de beide Winsumer molens de officiële aftrap gegeven door Erfgoed in Groningen in samenwerking met de Molenstichting Winsum. Die middag wordt tevens de Groninger Molenvisie aan gedeputeerde Susan Top gepresenteerd. Ook is dan de presentatie van een podcast en fietsroute rondom een aantal Hogelandster molens. Een speciale moleneditie van het blad van de Winsumer historische kring wordt overhandigd én molen De Vriendschap wordt na een restauratie weer in bedrijf gesteld.

Op sommige molens is een foto-expositie ingericht. In poldermolen ’t Witte Lam in Zuidwolde bijvoorbeeld is werk te zien van Gina Dekker. Ook in molen De Eendracht in Sebaldeburen zijn foto’s te zien evenals in de Kloostermolen in Garrelsweer en in de Noordermolen in Noorddijk. Liefhebbers van biologische producten kunnen terecht bij molen Wilhelmina in Noorderhoogebrug waar biologische groenten en kruiden worden verkocht.

Meer over (de geschiedenis van) molens

Molens begonnen ooit als graanmaalderijen, maar groeiden uit tot complete industriële complexen.
Generaties lang brachten boeren hun graan naar de molenaar. Die bepaalde met zijn vakmanschap de kwaliteit van het meel en dus van het brood.

Nergens ter wereld hebben molens zo’n grote invloed gehad op het landschap als in Nederland. Poldermolens werden ingezet om polders droog te houden en later om meren leeg te malen. Met recht iconen van Nederlandse ingenieurskunst.

Vandaag de dag telt Groningen zo’n 90 molens – niet alleen als monumenten, maar ook als werkende erfgoedmachines. Wie goed kijkt, ziet dat elke molen een verhaal vertelt: over innovatie, over strijd tegen het water, over vakmanschap en over de mensen die met de wind leefden.

Molens blijven een trots symbool van onze geschiedenis én van onze vindingrijkheid.

Bekijk het programma van het Groninger Molenweekend

Via de knop hieronder bekijk je het volledige programma van het Groninger Molenweekend 2026. De activiteiten worden continu geüpdate.