Deur gaait open in dit hoes

/in /door

Een bijzondere avond over hoe de Groninger taal leeft in een diverse samenleving

“In dit hoes bin ik geboren, in dit hoes kom ik oet tied”, zingt Arnold Veeman. Maar wie wonen er eigenlijk allemaal in dat Grunneger hoes? Ons Grunneger hoes zou wel eens groter kunnen zijn dan de grootste herenboerderij in de Ommelanden. Want wordt de Groninger taal en cultuur niet ook beïnvloed door Groningers met wortels van over de hele wereld?

Om dat te laten zien en horen, openen theatermaker Theo de Groot (PEERD Theater) en Erfgoed in Groningen op vrijdag 6 maart de deuren van het A-Theater in Stad woagenwied. Tijdens Deur gaait open dit Hoes staat een bijzondere avond vol gesprekken, spoken word, sketches, wetenschap, muziek en meer op het programma. Een ontdekkingstocht waarin Groningstaligheid, identiteit en ontmoeting tussen culturen centraal staan, en waarin de deelnemers laten horen en zien hoe het Gronings leeft en zich verbindt in een diverse samenleving.

Delfzijlster Smeltkroes

Deur gaait open in dit Hoes is een initiatief van Theo de Groot, theatermaker en docent Groninger taal en letterkunde. Het viel hem op dat er zo weinig bekend is over Groningers met een andere culturele achtergrond dan alleen de Nederlandse, en hoe zij kijken naar het Gronings als taal en cultuur. Die bewustwording begon al in zijn jeugd.

“Ik ben opgegroeid in Delfzijl in de jaren ’70, tussen mensen uit de Turkse gemeenschap en jongeren met Molukse, Antilliaanse en Surinaamse achtergronden. Op mijn werk bij Toko Semarang en in de muziek – ik luisterde naar soul, funk en disco – was diversiteit vanzelfsprekend. Voor mij als Groninger was deze smeltkroes gewoon.”

Vanuit deze bewustwording is het idee voor Deur gaait open in dit Hoes ontstaan, waarin zowel de deelnemers als het publiek op verkenningstocht gaan en Groningstaligheid in nieuwe vormen ontdekken. Het eerste resultaat – de pilotversie – is te zien op vrijdag 6 maart in het A-Theater in Stad.

Fakkamoi en Bon bon goud miejong

Theo de Groot: “Het wordt een avond met gesprekken, met deelnemers en met het publiek. Roosje Yard en Moyra Ruiter spelen een scene over de toekomst van het Gronings en met Fakkamoi ontstaat een mashup tussen streektaal en straattaal: Bon bon goud miejong! Groninger zanger en componist Arnold Veeman vertelt en zingt over je wel en niet thuis voelen in je eigen taal.”
Speciaal voor Deur gaait open in dit Hoes schreef acteur Roger Goudsmit een verhaal in het Gronings. Op 6 maart komt hij vertellen over zijn binding met de Groninger taal en cultuur. Theaterregisseur Dani Heres Dominguez is geboren in Donostia (Baskenland) en woont sinds 1995 in Groningen. Wat doet het Gronings met hem? Is hij tröts op de toal, evenzo trots als op het Baskisch?

Toal in t lief

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat taal iets doet met je lichaam. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat taal iets doet met je lichaam. Cultuurwetenschapper Mariska van der Velde (Rijksuniversiteit Groningen) laat dit zien met body mapping, waarmee je kunt aantonen in welke delen van je lichaam taal voelbaar is. De methode is een onderdeel van haar onderzoek naar nieuwe sprekers van het Gronings, waar ze samen met taalonderzoeker Hedwig Sekeres tijdens deze avond dieper op in gaat. Eén van hun eerste observaties is dat mensen het Gronings niet alleen in hun hoofd beleven, maar ook op andere plekken in hun lichaam.

Tot slot vertelt RUG-onderzoeker Maarten Zwiers over een ander opvallend voorbeeld van taal en beïnvloeding: hoe het Frans van de Cajuns in Louisiana bijna verdween door wetgeving en lijfstraffen, maar tegenwoordig weer opleeft.

‘Fakkamoi, loat joe nait nuigen’ en ‘Bon bon goud miejong!’

Deur gaait open in dit Hoes is het eerste avondvullend programma; er volgen meer… .

Praktische informatie

Met bijdragen van onder andere Arnold Veeman, Roger Goudsmit, Roosje Yard, Moyra Ruiter en Dani Heres Dominguez.

Hosts Theo de Groot & Mariska van der Velde

Datum 6 maart 2026

Aanvang 20.00 uur

Locatie A-Theater, A-kerkstraat 11 – Stad

Entree 10 euro inclusief consumptie

Koop tickets

Deur gaait open in dit Hoes is een samenwerking tussen Theo de Groot | PEERD theater en Erfgoed in Groningen. Met dank aan de Rijksuniversiteit Groningen en Kunstraad Groningen.

Mannenbolwerk aan het Martinikerkhof

/in /door

Het Groningse provinciebestuur was lange tijd een echt mannenbolwerk. De (late) toetreding en emancipatie van vrouwen verliep moeizaam, maar juist daardoor zijn de verhalen van de eerste vrouwelijke bestuurders des te opmerkelijker. Wie waren zij? Welke barrières moesten ze overwinnen? En hoe vonden zij hun weg binnen een bestuurscultuur die decennialang door mannen werd gedomineerd? Je ontdekt het op 26 februari in de tweede lezing in een reeks van tien over 200 jaar provinciaal bestuur.

Bijzondere locatie

De lezing vindt plaats in het Provinciehuis aan het Martinikerkhof, een plek die onlosmakelijk verbonden is met de geschiedenis van het Groninger bestuur. Al ruim vier eeuwen vergaderen hier de Staten van Groningen. Binnen deze muren werd beleid gemaakt, macht uitgeoefend en — lange tijd — vooral door mannen bestuurd. Juist deze historische vergaderplek vormt een veelzeggend decor voor een lezing over emancipatie en diversiteit in het provinciebestuur.

Sprekers

Politiek historicus Wiek van Gemert neemt ons mee in deze tweede lezing van de reeks Voortgang & Tegenwind. Hij is verbonden aan het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (RUG) en het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (Radboud Universiteit Nijmegen), en onderzocht hoe vrouwen zich een plek verwierven aan het Martinikerkhof en welke invloed zij hadden op de politieke ontwikkeling van Groningen.

Daarnaast geeft Joan Stam een persoonlijke kijk op het onderwerp. Zij was statenlid bij de provincie, wethouder van de gemeente Groningen en burgemeester van De Marne, en heeft daarmee als geen ander ervaring met besturen in een door mannen gedomineerde wereld.

Deze lezing biedt een verrassende blik op de veranderende samenstelling van het provinciebestuur én op de vrouwen die daarin een sleutelrol speelden.

Praktische informatie

  • Datum: 26 februari 2026
  • Aanvang: inloop 19:30, aanvang 20:00
  • Locatie: Provinciehuis, Groningen

Deelname is gratis, aanmelden verplicht

Aanmelden

Open Monumentendag 2026 in het teken van veerkrachtig erfgoed

/in /door

Zaterdag 12 & zondag 13 september

Monumenten vertellen verhalen van verandering. Ze dragen de sporen van aanpassing, herstel en hergebruik, en daarmee de verhalen van de mensen en de gemeenschappen die ermee leefden, erin woonden en werkten. Open Monumentendag 2026 staat in het teken van die verhalen, onder het thema Veerkrachtig erfgoed.

Veerkrachtig erfgoed

Dit thema nodigt uit om stil te staan bij de vraag hoe erfgoed standhoudt in een wereld die voortdurend in beweging is. Hoe gebouwen, landschappen en collecties reageren op maatschappelijke, economische en klimatologische veranderingen. En hoe mensen (eigenaren, beheerders, vrijwilligers en professionals) daarin een onmisbare rol spelen door de waarde van het erfgoed steeds opnieuw zichtbaar te maken.

Inspiratiedocument

Voor monumenteigenaren en erfgoedorganisaties die willen deelnemen aan Open Monumentendag 2026 is een inspiratiedocument beschikbaar. Dit document biedt ideeën en handvatten om het thema veerkrachtig erfgoed te vertalen naar openstellingen, activiteiten en publieksverhalen die passen bij de eigen plek en geschiedenis.

Promotietoolkit

Open Monumentendag bereikt jaarlijks circa 1,8 miljoen bezoekers en is daarmee een uniek moment om erfgoed zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar te maken voor een breed publiek. Ter ondersteuning van de communicatie komt er een promotietoolkit beschikbaar met teksten, posters en social media templates. Deze materialen zijn vanaf het voorjaar te vinden op de landelijke website van Open Monumentendag.

Open Monumentendag maakt deel uit van de European Heritage Days (EHD), een Europees samenwerkingsverband waarin elk jaar een gezamenlijk thema wordt vastgesteld. Door dit thema te volgen, wordt lokaal erfgoed onderdeel van een groter, gedeeld Europees verhaal.

Download inspiratiedocument
Naar de promitietoolkit

 

 

Twee kinderen en hun vader bekijken de expositie in het Universiteitsmuseum. Foto door Denise Jans

Bezoekcijfers musea 2025

/in /door

Musea in Groningen boeken goed resultaat en begroeten ook in 2025 veel bezoekers

Uit de binnengekomen cijfers blijkt dat de musea in Groningen zich mogen verheugen in veel publieke belangstelling. Wat opvalt is datTwee kinderen en hun vader bekijken de expositie in het Universiteitsmuseum. Foto door Denise Jans musea naast het openstellen van het gebouw en het presenteren van hun collecties, (veel) activiteiten ontwikkelen om voor herhaalbezoek te zorgen. Denk aan theatervoorstellingen, concerten, themadagen, aansluiten bij landelijke projecten als ’80 jaar vrijheid’.

Vooral tijdens schoolvakanties is het belangrijk om activiteiten voor het hele gezin aan te bieden. Ook het maken van reclame werpt zijn vruchten af. Zo vertelde een museumdirecteur dat zij direct merkte dat er in Duitsland promotie voor het museum was gedaan. Vooral tijdens Duitse feestdagen, als daar veel zaken gesloten zijn, weten Duitse bezoekers de Groningse musea te vinden.

Musea worden soms op verrassende manier ingezet voor bepaalde doeleinden. Museum Klooster Ter Apel bijvoorbeeld was één van de stembureaus van de gemeente Westerwolde in oktober. Ook organiseerden de musea in die gemeente voor het eerst een museumnacht waar veel bezoekers op af kwamen.

Museum Menkemaborg Uithuizen had een goed jaar. Vanwege de tentoonstelling over de dieren op en rond de borg onder de titel Borgbaasjes organiseerde Nomad Cinema in de zomer drie keer een openluchtbioscoop in de lusthof van het kasteel met films geselecteerd binnen het dierenthema. Eind september genoten 120 bezoekers van een Jane Austen Evenement, vanwege de 250ste geboortedag van de Engelse schrijfster, in de historische tuin.

Openluchtmuseum Het Hoogeland Warffum lag op de route van de Tocht om de Noord, zodat in september grote groepen wandelaars door het museum zijn gelopen. Los daarvan was 2025 een goed jaar voor het museum. Ondanks het ontbreken van tentoonstellingen -wegens plannen tot herinrichting zijn die voorlopig opgeschort- blijft het bezoekersaantal op peil.

Twee grote wisseltentoonstellingen legden geen windeieren voor Museum Wierdenland Ezinge. De afgelopen drie jaar vertoont het museum een positieve trend, met meer dan een verdubbeling van het aantal bezoekers. In de herfst waren er wegwerkzaamheden in de buurt maar dat bleek geen belemmering voor de bezoekers, die het museum desondanks goed konden vinden.

Ook het Veenkoloniaal Museum Veendam kan 2025 als succesvol bestempelen. Het museum verklaart de goede resultaten onder andere door de architectuurexpositie over de Amsterdamse School in Oost- Groningen. Een groot succes aldus het museum. Ook de stadswandelingen en arrangementen mochten op warme belangstelling rekenen.

Voor het Universiteitsmuseum Groningen was 2025 een druk jaar: met vier tentoonstellingen en veel activiteiten. Het museum wil doorstralen dat het een wetenschapsmuseum ‘voor iedereen’ is. Grote groei zag het museum tijdens de schoolvakanties. Steeds meer gezinnen ontdekken het museum als een leuk en leerzaam uitje, waarbij je de wetenschap niet alleen ervaart in interactieve tentoonstellingen, maar ook zelf aan de slag kunt als jonge wetenschapper.

Nieuwkomer is het Berlagehuis in Usquert, kantoor van Erfgoed in Groningen en raadhuis voor erfgoedorganisaties, dat tijdens werkdagen ook open is voor publiek. In de zomermaanden is het huis ook op zaterdag en zondag te bezoeken.

Het overzicht van bezoekcijfers (hieronder te downloaden) is nog niet compleet, in de loop van de weken actualiseren we dit met nieuwe cijfers. Raadpleeg daarom af en toe onze website voor het meest recente overzicht. De cijfers die al wel bekend zijn, laten zien dat de Groningse musea het goed doen en dat zij steeds creatiever lijken te worden met het samenstellen van programma’s voor jong en oud!

Geüpdate overzicht bezoekcijfers 2025
Persbericht bezoekcijfers 2025