Proaten.nl, doneer jouw stem voor het Nedersaksisch

Op 31 maart wordt proaten.nl officieel gelanceerd: een online platform waar sprekers van Nedersaksische streektalen hun stem kunnen doneren voor de ontwikkeling van spraaktechnologie. Spreek jij Gronings of een andere Nedersaksische variant? Ter promotie van proaten.nl zijn taalwetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen op zoek naar sprekers van de streektaal.

Doneer jouw stem vóór maandag 16 maart via proaten.nl en hoor/zie jezelf terug in een promotiefilm voor proaten.nl.

Hoe lever je jouw stem voor de promo aan?

We ontvangen graag een kort filmpje, bijvoorbeeld opgenomen met een telefoon in portretformaat (staand beeld). In het filmpje leest iemand één zin voor van proaten.nl / praoten.nl, zoals die verschijnt wanneer je op een taalvariant op de kaart klikt (bijvoorbeeld Zaand-Drents). Het filmpje hoeft alleen het voorlezen van deze zin te bevatten en hoeft niet professioneel te zijn; het is wel prettig als de camera redelijk stil wordt gehouden. Filmen mag van achteren, opzij of van voren. De filmpjes – van slechts enkele seconden kunnen worden geüpload via deze link.

Spraaktechnologie

Op proaten.nl zijn straks stemmen en geluidsfragmenten in het Drents, Gronings, Stellingwerfs, Twents, Veluws, Achterhoeks en andere varianten te beluisteren. Een handige en waardevolle online tool. Want stel je voor: een Nederlandssprekende verzorgende begrijpt dankzij spraaktechnologie wat een patiënt bedoelt met “ik heb zo’n pien in mien pokkel.” Als je je stem doneert help mee het Nedersaksisch digitaal op de kaart te zetten!

Hoe werkt proaten.nl?

Vanuit huis, achter de computer of via de telefoon of tablet, lees je één of meerdere zinnen voor in jouw streektaal. Laagdrempelig en snel. Een account aanmaken is niet verplicht, maar wie dat wel doet maakt kans op het bordspel Streektaalstrijd.

Het project staat onder leiding van prof. Dr. Martijn Wieling van de Rijksuniversiteit Groningen en wordt gefinancierd door de provincies Groningen, Drenthe, Friesland, Overijssel en Gelderland.

Doneer jouw stem

Spreek jij Gronings of een andere Nedersaksische variant? Doneer dan jouw stem via proaten.nl (ook bereikbaar via praoten.nl / proatn.nl / praotn.nl) en help mee het Nedersaksisch digitaal op de kaart te zetten!

Het grootste open riool van Europa

Derde lezing Voortgang & Tegenwind belicht de strijd om natuur en leefomgeving.

In 1969 luidden activisten de noodklok: Groningen zou door vervuilende industrie en intensieve landbouw het “grootste open riool van Europa” zijn geworden. De uitspraak was scherp, maar markeerde een kantelpunt in het denken over natuur en milieu. Op 25 maart 2026 staat deze periode centraal tijdens de derde lezing in de reeks Voortgang & Tegenwind, in het Veenkoloniaal Museum in Veendam.

Alarm in 1969

De snelle industriële groei en schaalvergroting in de landbouw brachten in de jaren ’60 grote economische vooruitgang, maar hadden ook een keerzijde. Water en bodem raakten ernstig vervuild en maatschappelijke organisaties trokken aan de bel. Hoe reageerde het provinciebestuur op deze groeiende kritiek? En hoe ontwikkelde het milieubeleid zich in de decennia daarna?

Van protest naar beleid

Historicus en onderzoeker Ronald Plantinga (Planbureau voor de Leefomgeving) laat zien hoe het provinciebestuur stap voor stap tot nieuwe maatregelen kwam. Welke bestuurlijke afwegingen werden er gemaakt? Welke spanningen speelden er tussen economische belangen en milieubescherming? En hoe ontstond de omslag naar structureel milieubeleid?

Daarnaast biedt Henny van der Windt, bioloog en voormalig voorzitter van de Natuur- en Milieufederatie Groningen, een perspectief vanuit natuur- en milieuorganisaties. Van der Windt was jarenlang betrokken bij het provinciale natuur- en milieubeleid en hij schetst hoe maatschappelijke organisaties het bestuur kritisch volgden, beïnvloedden en soms onder druk zetten. Aan de hand van concrete episodes laat hij zien hoe beleid en maatschappelijke bewegingen elkaar wederzijds vormden.

Veenkoloniaal Museum

De keuze voor het Veenkoloniaal Museum als locatie is niet toevallig. In deze regio waren de gevolgen van industrialisering en landbouw intensief voelbaar, wat het decor extra betekenis geeft aan het onderwerp van de avond.

Nog meer lezingen in het verschiet

De lezing maakt deel uit van de tiendelige reeks Voortgang & Tegenwind, over 200 jaar provinciaal bestuur in Groningen. De bijeenkomsten worden georganiseerd door Erfgoedpartners in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en de Provincie Groningen.

Praktische informatie

  • Datum: 25 maart 2026
  • Aanvang: 20:00
  • Locatie: Veenkoloniaal museum, Veendam
  • De lezing is gratis, maar aanmelden is verplicht.

Beleef het Gronings tijdens Meertmoand Streektoalmoand

De Meertmoandledder wijst de weg langs een maand vol Groninger taalactiviteiten.

Maart is Meertmoand Streektoalmoand – dé maand waarin het Gronings overal klinkt. In Stad en Ommeland wordt de streektaal gevierd met theater, literatuur, onderwijs, poëzie en ontmoeting. Van intieme boekpresentaties tot levendige theateravonden: t Grunnegs broest!

Met de digitale Meertmoandledder zet Erfgoed in Groningen onder de titel Kiek veuroet! verschillende streektaalactiviteiten en -initiatieven overzichtelijk bij elkaar. De ledder is gratis te downloaden in het Gronings én Nederlands via erfgoedingroningen.nl en biedt een compleet overzicht van wat er in maart – en daarna – te beleven valt.

“De Meertmoandledder brengt alle Grunneger toal aktiviteiten soamen en helpt laifhebbers van de toal in meert op weg. Wie kieken veuroet, letterlijk noar de streektoal in de toukomst. In t onderwies deur projekten as MOI Grunnen | Drenthe en de Wiesneus onder de aandacht te brengen. En wie waarpen n aandere blik op t Grunnegs mit de meertmoand-aktiviteit Deur gaait open in dit Hoes op 6 meert in t A-theater. t Grunnegs deur de ogen van Grunnegers mit worrels van over d’haile wereld”

aldus Fieke Gosselaar – streektaalconsulent van Erfgoed in Groningen.

Een aantal Meertmoand-activiteiten uitgelicht:

Deur gaait open in dit Hoes

‘In dit hoes bin ik geboren, in dit hoes kom ik oet tied’, zingt Arnold Veeman. Maar wie wonen er eigenlijk in dit Groninger huis? Onze Grunneger richt en slichte toal is gain stilstoand wotter; het beweegt ook door Groningers met wortels van overal ter wereld. Theatermaker Theo de Groot (PEERD Theater) en Erfgoed in Groningen openen daarom op vrijdag 6 maart de deuren van het A- Theater woagenwied. Verwacht tijdens Deur gaait open in dit Hoes bijzondere gesprekken, theater, spoken word, wetenschap en muziek – want het Grunneger hoes is veel groter dan de grootste herenboerderij in de Ommelanden.

Met bijdragen van o.a. Arnold Veeman, Roger Goudsmit, Roosje Yard, Moyra Ruiter en Dani Heres Dominguez. Wetenschappelijke inzichten zijn er van RUG-onderzoekers Mariska van der Velde, Hedwig Sekeres en Maarten Zwiers.

Aanvang 20.00u, entree €10 (inclusief drankje). Koop tickets!

Krekel in t Grunnegs

Het bekroonde kinderboek Krekel van Annet Schaap verschijnt nu in het Gronings, hertaald door Fré Schreiber. De presentatie vindt op 7 maart plaats in het KinderBoekenHuis in Winsum. Krekel is bedoeld voor kinderen vanaf 10 jaar, maar leest als een betoverend sprookje voor alle leeftijden.

Met koffie, thee en lekkers, een introductie door Dick Ronner (Uitgeverij Vliedorp) en Fré Schreiber leest voor. Iedereen welkom vanaf 15.00u. Entree: gratis/vergees

Wiesneus magazine: Vol Oaventuur

De nieuwe editie van het kindertijdschrift Wiesneus verschijnt deze maand met het thema Vol Oaventuur. Het blad staat vol verhalen, gedichten, puzzels en raadsels in het Gronings en wordt verspreid op basisscholen in Stad en provincie. Met bijbehorende lesbrieven en audiomateriaal kunnen ook leerkrachten zonder ervaring met het Gronings de taal een plek geven in de klas.

Dichter op het Hogeland 2026

Wie zelf met taal aan de slag wil, kan meedoen aan Dichter op het Hogeland 2026. Dichters worden uitgenodigd drie gedichten in te sturen, geïnspireerd op een plek op het Hogeland – in het Nederlands of in het Grunnegs. De geselecteerde gedichten krijgen een plek in een bundel. Inzenden kan tot 10 maart via dichterophethogeland.nl.

Streektaal in het onderwijs

Tijdens het Platform Streektaal in het Berlagehuis in Usquert (12 maart) is een deel van het programma openbaar toegankelijk. Cato Piek van Erfgoed in Groningen verzorgt een inspirerende lezing over MOI Grunnen | Drenthe, een speelse leerlijn waarin streektaal verweven is in het reguliere onderwijs. Niet als apart vak, maar als iets dat er gewoon bij hoort.

Meer weten of activiteiten bezoeken?

Download hier de Meertmoandledder in het Gronings én het Nederlands en ontdek wat er allemaal te doen is tijdens de Meertmoand Streektoalmoand. Kiek veuroet!

Van old noar jong app tijdelijk niet beschikbaar

De app Van Old noar Jong is op dit moment tijdelijk niet beschikbaar. We werken hard aan een oplossing zodat de app zo snel mogelijk weer gebruikt kan worden.

De app helpt basisschoolleerlingen spelenderwijs kennis te maken met het Gronings via lezen, luisteren, schrijven en spreken.

Zodra de app weer beschikbaar is, laten we dat via deze website weten. Onze excuses voor het ongemak.