Derde lezing Voortgang & Tegenwind belicht de strijd om natuur en leefomgeving.

In 1969 luidden activisten de noodklok: Groningen zou door vervuilende industrie en intensieve landbouw het “grootste open riool van Europa” zijn geworden. De uitspraak was scherp, maar markeerde een kantelpunt in het denken over natuur en milieu. Op 25 maart 2026 staat deze periode centraal tijdens de derde lezing in de reeks Voortgang & Tegenwind, in het Veenkoloniaal Museum in Veendam.

Alarm in 1969

De snelle industriële groei en schaalvergroting in de landbouw brachten in de jaren ’60 grote economische vooruitgang, maar hadden ook een keerzijde. Water en bodem raakten ernstig vervuild en maatschappelijke organisaties trokken aan de bel. Hoe reageerde het provinciebestuur op deze groeiende kritiek? En hoe ontwikkelde het milieubeleid zich in de decennia daarna?

Van protest naar beleid

Historicus en onderzoeker Ronald Plantinga (Planbureau voor de Leefomgeving) laat zien hoe het provinciebestuur stap voor stap tot nieuwe maatregelen kwam. Welke bestuurlijke afwegingen werden er gemaakt? Welke spanningen speelden er tussen economische belangen en milieubescherming? En hoe ontstond de omslag naar structureel milieubeleid?

Daarnaast biedt Henny van der Windt, bioloog en voormalig voorzitter van de Natuur- en Milieufederatie Groningen, een perspectief vanuit natuur- en milieuorganisaties. Van der Windt was jarenlang betrokken bij het provinciale natuur- en milieubeleid en hij schetst hoe maatschappelijke organisaties het bestuur kritisch volgden, beïnvloedden en soms onder druk zetten. Aan de hand van concrete episodes laat hij zien hoe beleid en maatschappelijke bewegingen elkaar wederzijds vormden.

Veenkoloniaal Museum

De keuze voor het Veenkoloniaal Museum als locatie is niet toevallig. In deze regio waren de gevolgen van industrialisering en landbouw intensief voelbaar, wat het decor extra betekenis geeft aan het onderwerp van de avond.

Nog meer lezingen in het verschiet

De lezing maakt deel uit van de tiendelige reeks Voortgang & Tegenwind, over 200 jaar provinciaal bestuur in Groningen. De bijeenkomsten worden georganiseerd door Erfgoedpartners in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en de Provincie Groningen.

Praktische informatie

• Datum: 25 maart 2026
• Aanvang: 20:00
• Locatie: Veenkoloniaal museum, Veendam
• De lezing is gratis, maar aanmelden is verplicht.