Activiteiten

Monumenten vertellen verhalen van verandering. Ze dragen de sporen van aanpassing, herstel en hergebruik, en daarmee de verhalen van de mensen en de gemeenschappen die ermee leefden, erin woonden en werkten. Open Monumentendag 2026 staat in het teken van die verhalen, onder het thema Veerkrachtig erfgoed.

Wereld in beweging

Dit thema nodigt uit om stil te staan bij de vraag hoe erfgoed standhoudt in een wereld die voortdurend in beweging is. Hoe gebouwen, landschappen en collecties reageren op maatschappelijke, economische en klimatologische veranderingen. En hoe mensen (eigenaren, beheerders, vrijwilligers en professionals) daarin een onmisbare rol spelen door de waarde van het erfgoed steeds opnieuw zichtbaar te maken.

Ga voor meer informatie naar de website van Open Monumentendag!

Berlagehuis Usquert ook geopend

Tijdens Open Monumentendag is ons kantoor, het Berlagehuis in Usquert, ok geopend in het kader van Monumentaal Usquert. Bekijk het volledige programma van Monumentaal Usquert op hun website.

Op donderdag 24 september vindt alweer de vierde editie plaats van Groninger Wind. Deze editie wordt gehouden in de Hortus in Haren.

Onder andere Gea Bijkerk, directeur van de Hortus, geeft een lezing. Uiteraard speelt ook de nabijgelegen molen De Hoop een rol in het programma dat vanaf 13 uur van start gaat.

Er is plek voor maximaal 50 deelnemers, dus vol is vol! Deelname is gratis, aanmelden kan via de knop hieronder.

Noteer de datum!

 Zet maandag 30 november alvast in je agenda, dan is het tijd voor het tweede Noord Nederlandse Museumcongres. In het prachtige Gevangenismuseum in Veenhuizen kun je een hele dag je hart ophalen aan inspirerende sprekers, praktische doe-sessies en mooie ontmoetingen.

De kracht van het Noorden

Het Noordelijke museumveld staat bekend om zijn kiemkracht van onderop: veel doen met weinig, samen dingen oppakken en dat alles met een goede dosis noordelijke nuchterheid; niet zeggen maar doén. Een coöperatieve stijl van werken die zich uit in tal van samenwerkingsverbanden, met tal van partners. Het congres staat in het teken van deze ‘kracht van het Noorden’. Welke -digitale- kansen kunnen we hier pakken, hoe zetten we samen onze musea én onze gebieden op de kaart en hoe betrekken we hier nieuwe en jonge mensen bij, zijn enkele van de thema’s.

Voor wie?

Het congres is bedoeld voor (vrijwillige) medewerkers en directeuren van musea, collectiehouders en culturele (erfgoed)instellingen, bestuurders en beleidsmakers erfgoed, cultuur en toerisme. ‘Het congres komt tot stand door een samenwerking tussen Erfgoed in Groningen, Museumfederatie Fryslân en Platform Drentse Musea.’

19 oktober starten twee nieuwe cursussen Gronings Spreken: de online cursus Gronings spreken voor beginners door Wil Werkman en de cursus Grunnegs Proaten door Nane van der Molen bij Noordwoord.

Deelnemen

Kijk voor alle actuele cursussen op onze cursuspagina.

Meer plezier, meer interactie, meer impact

Werk je als (vrijwillig) educatiemedewerker met kinderen in een erfgoedmuseum? En wil je méér dan alleen jouw verhaal vertellen? De training Van Rondleiden naar Begeleiden helpt je om met meer vertrouwen, rust en plezier voor de groep te staan en kinderen actief te betrekken bij erfgoed.

Noteer de datum!

 Zet maandag 30 november alvast in je agenda, dan is het tijd voor het tweede Noord Nederlandse Museumcongres. In het prachtige Gevangenismuseum in Veenhuizen kun je een hele dag je hart ophalen aan inspirerende sprekers, praktische doe-sessies en mooie ontmoetingen.

De kracht van het Noorden

Het Noordelijke museumveld staat bekend om zijn kiemkracht van onderop: veel doen met weinig, samen dingen oppakken en dat alles met een goede dosis noordelijke nuchterheid; niet zeggen maar doén. Een coöperatieve stijl van werken die zich uit in tal van samenwerkingsverbanden, met tal van partners. Het congres staat in het teken van deze ‘kracht van het Noorden’. Welke -digitale- kansen kunnen we hier pakken, hoe zetten we samen onze musea én onze gebieden op de kaart en hoe betrekken we hier nieuwe en jonge mensen bij, zijn enkele van de thema’s.

Voor wie?

Het congres is bedoeld voor (vrijwillige) medewerkers en directeuren van musea, collectiehouders en culturele (erfgoed)instellingen, bestuurders en beleidsmakers erfgoed, cultuur en toerisme. ‘Het congres komt tot stand door een samenwerking tussen Erfgoed in Groningen, Museumfederatie Fryslân en Platform Drentse Musea.’

Schrijf je verhaal in het Gronings!

Dou mit! Pervinzioale Schriefwedstried

Priesoetlangen – zotterdag 21 november bie GRN festival in Hoogezand.

Groningse schrijvers en dichters opgelet! De 27ste editie van de Pervinzioale Schriefwedstried gaat van start. Dé schrijfwedstrijd waarin het Gronings – in al zijn varianten – centraal staat. Erfgoed in Groningen en Stichting t Grunneger Bouk nodigt iedereen met een hart voor de streektaal uit om mee te doen. Deze keer staat het thema Tied (Tijd) centraal.

Tied

“Tijd laat zich niet vasthouden, maar laat overal sporen achter. Elke seconde verdwijnt terwijl ze tegelijk ons leven vormt. Wat vandaag vanzelfsprekend lijkt, kan morgen een herinnering zijn of juist de toekomst. Misschien is tijd niet wat de klok meet, maar wat wij voelen, bewaren en nog ongewis is. Laat je inspireren door de tijd! Kijk waar je terechtkomt! Bedenk t mor, en schrief t op!” aldus Fieke Gosselaar, streektaalconsulent bij Erfgoed in Groningen.

Jury

De jury bestaat uit: Merel Weijer (zangeres/bassist van HISTER), Hedwig Sekeres (taalwetenschapper RUG) en Fré Schreiber (Groninger schrijver).

Spelregels *

• Maximaal twee verhalen of vier gedichten. Of één verhaal en twee gedichten.
• 1000 woorden per verhaal.
• Geschreven in het Gronings. Alle varianten worden geaccepteerd.
• Origineel, eigen en niet eerder gepubliceerd werk.
• Inzenden: hele maand september 2026 via het formulier (zie link hieronder).
• Het verhaal of gedicht moet als Word-document worden geüpload via de QR-code
• Inzendingen kunnen worden gepubliceerd op relevante online en offline kanalen en platforms van de organisatie. Bij deelname ga je hiermee akkoord.
• Prijsuitreiking: zaterdag 21 november 2026 tijdens festival GRN in Hoogezand.

Inzenden

Inzenden kan de hele maand september. Eind augustus wordt het inzendformulier beschikbaar gemaakt!

Meer waiten?

Kijk op www.erfgoedingroningen.nl en houd de socials van Erfgoed in Groningen in de gaten. Vragen? Mail naar info@erfgoedingroningen.nl.

Achter twee eeuwen Provinciaal Bestuur in Groningen gaat een wereld schuil vol verrassende ontwikkelingen, karaktervolle hoofdrolspelers en momenten waarop nieuwe ideeën het profiel van de provincie voorgoed veranderden. Voortgang & Tegenwind laat zien hoe het bestuur zich door de tijd heen vormde, en hoe steeds opnieuw keuzes werden gemaakt die Groningen deden groeien, vernieuwen en richting gaven.

Lezingenreeks

In een reeks van tien lezingen – zes vóór en vier ná de zomervakantie – nemen de auteurs van het boek Voortgang & Tegenwind en andere deskundigen je mee naar hoogtepunten uit het verleden en verhalen van nu. Elke bijeenkomst belicht een ander thema of perspectief, en samen tonen ze hoe levendig en veelzijdig het verhaal van het Provinciaal Bestuur kan zijn.

De lezingen vinden plaats op diverse bijzondere (erfgoed)locaties in de provincie. Wie aanschuift, ontdekt dat de geschiedenis van het bestuur geen verzameling droge feiten is, maar een gelaagd en verrassend boeiend verhaal dat nog steeds doorwerkt in het Groningen van vandaag.

Sprekers (o.a.)

• Dirk Jan Wolffram: Hoogleraar Moderne Geschiedenis (RUG).
• Wiek van Gemert: Politiek historicus, verbonden aan het Documentatiecentrum Politieke Partijen (RUG) en het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (Radboud Universiteit).
• Ronald Plantinga: Onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), voormalig docent aan de RUG, expert milieubeleid.
• Stefan Couperus: Universitair hoofddocent (RUG), onderzoeker naar politiek en bestuur in Nederland en Europa.

Praktische informatie

• Datum: vanaf 28 januari 2026
• Tijd: inloop 19:30, aanvang 20:00
• Locatie: Divers

De lezingen zijn gratis, maar aanmelden is verplicht

+

Het ontstaan van een cultuurminnende provincie

De provincie Groningen blijkt een sterke voedingsbodem voor cultuur. Het landschap, de mensen, taal en tradities vormen tot op vandaag de dag een inspiratiebron voor schrijvers, schilders en muzikanten. Dat is niet helemaal toevallig: de provincie stuurde hier in haar beleid actief op aan.

Vanaf de jaren dertig ging de provincie Groningen zich steeds nadrukkelijker bezighouden met cultuur. Wat begon als incidentele steun aan kunst en erfgoed, groeide uit tot een breder cultuurbeleid waarin regionale identiteit een steeds belangrijkere rol kreeg. Hoe ontstond deze ontwikkeling, en wat zegt dat over de manier waarop Groningen zichzelf begon te zien?

Spreker

Tijdens deze lezing gaat historicus Daniël Broersma (Rijksuniversiteit Groningen) in op het ontstaan van een cultuurminnende provincie. Hij laat zien hoe cultuurbeleid vanaf 1930 stap voor stap werd verbonden aan vragen over streekidentiteit, landschap en gemeenschap. In die ontwikkeling speelde ook de kunstenaarsgroep De Ploeg een belangrijke rol: niet alleen als artistieke beweging, maar ook als symbool van een nieuwe culturele zelfbewustheid in Groningen.

In het landschap van De Ploeg

De lezing vindt plaats in Museum Wierdenland in Ezinge, midden in het eeuwenoude wierdenlandschap van Middag-Humsterland — een passende plek voor een verhaal over kunst, id

entiteit en provincie.

Praktische informatie

• Datum Donderdag 19 november 2026
• Tijd 20:00 – 21.30 uur
• Locatie Museum Wierdenland, Ezinge
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Over opkomen voor de belangen van de Groningers

Sinds de vondst van het aardgas probeert de provincie Groningen haar belangen onder de aandacht te brengen in Den Haag. Eerst draaide die strijd vooral om de verdeling van de opbrengsten van het gas; later kwam de nadruk steeds meer te liggen op de gevolgen van de gaswinning en de afhandeling van de aardbevingsschade. Maar hoe probeerde de provincie voor zichzelf op te komen — en waarom bleek dat vaak zo moeilijk?

Spreker

Tijdens deze lezing gaat politiek historicus Wiek van Gemert in op de verhouding tussen Groningen en het Rijk sinds de ontdekking van het aardgas. Hij laat zien hoe het provinciebestuur zich bewoog tussen economische kansen, politieke afhankelijkheid en groeiende maatschappelijke onrust.

Interview met bewoners

De lezing vindt plaats in de Geertsemaheerd in Slochteren, een locatie die de gevolgen van de aardbevingen zichtbaar en tastbaar maakt. Pietsje van der Leeuw en Jounne van Donselaar, bewoners van de Geertsemaheerd, worden geïnterviewd door historicus Maarten Zwiers, werkzaam bij Erfgoed in Groningen en de RUG. Op de rijksmonumentale boerderij combineren zij zorg met een zinvol buitenleven. Ze zetten zich in voor het behoud en de restauratie van een monument dat veel te verduren heeft gehad van onder andere de gaswinning. Hun persoonlijke ervaringen geven een indringende inkijk in de menselijke kant van het gaswinningsdossier.

Praktische informatie

• Datum Zondag 11 oktober 2026
• Tijd 14:00 – 16:00 uur
• Locatie Geertsemaheerd, Padje 9, Slochteren
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Van Meis-effect tot Statenstaking

De strokartonindustrie bepaalde in de Veenkoloniën decennialang het ritme van het dagelijks leven — en daarmee ook de sociale en politieke verhoudingen. Toen onvrede over werk en bestaanszekerheid groeide, wist één man die gevoelens te bundelen en richting te geven: communistenleider Fré Meis.

Tijdens deze lezing staat de vraag centraal hoe achterstelling en onbehagen in Groningen uitgroeiden tot een krachtige politieke beweging. Hoe wist Meis brede groepen arbeiders te mobiliseren? En waarom werd juist het thema werk zo’n bepalende kwestie in het provinciale bestuur?

Programma

Historici Wiek van Gemert en Stefan Couperus nemen je mee in een verhaal over industrie, strijd en politieke invloed — van het zogeheten ‘Meis-effect’ tot de Statenstaking.

Aansluitend wordt de documentaire Symfonie voor de Veenkoloniën van Saskia Jeulink vertoond. ‘Hoe klinken de Veenkoloniën?’ is de centrale vraag die de film stelt. Componist en jazzpianist Jurriaan Berger verzamelt geluiden uit het gebied en vertaalt die samen met het Veenkoloniaal Symfonie Orkest in een compositie. Zo schetsen zij een muzikaal portret van de Veenkoloniën, aangevuld met archiefbeeld en herkenbare plekken. Lukt het hen om het karakter van de Veenkoloniën te vangen?

Locatie met geschiedenis

De lezing vindt plaats bij Siep & Co in Oude Pekela, gevestigd in de voormalige strokartonfabriek Free & Co. Tussen de oude fabriekshallen komt de geschiedenis van arbeid, industrie en strijd op een tastbare manier tot leven.

Praktische informatie

• Datum 27 september 2026
• Tijd 14:00 uur (inloop 13:30)
• Locatie Siep & Co, H.Westerstraat, Oude Pekela
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Op donderdag 24 september vindt alweer de vierde editie plaats van Groninger Wind. Deze editie wordt gehouden in de Hortus in Haren.

Onder andere Gea Bijkerk, directeur van de Hortus, geeft een lezing. Uiteraard speelt ook de nabijgelegen molen De Hoop een rol in het programma dat vanaf 13 uur van start gaat.

Er is plek voor maximaal 50 deelnemers, dus vol is vol! Deelname is gratis, aanmelden kan via de knop hieronder.