Bescherm wat ons bindt. Kom in actie!

De Nederlandse UNESCO Commissie, Blue Shield Nederland en Cultural Emergency response roepen heel Nederland op om op 11, 12 en 13 mei in actie te komen voor ons erfgoed. Ga aan de slag met het thema ‘weerbaarheid’ binnen jouw organisatie. Denk aan het noodklaar maken van je collectie, de belboom updaten voor een noodsituatie, de digitale veiligheid in kaart brengen, of een risico-inventarisatie houden met jouw team – alles draagt bij aan een betere bescherming van onze kunst, cultuur, monumenten en archieven. 

Internationale dreigingen en een veranderend klimaat

Met groeiende internationale dreigingen en veranderend klimaat is het zaak ons erfgoed weerbaarder te maken. Wereldwijd wordt cultureel erfgoed steeds vaker doelwit in gewapende conflicten. Ook het toenemend aantal natuurrampen zet erfgoed onder druk, denk aan overstromingen en extreme weersomstandigheden waar ook Nederland mee te maken krijgt. We hebben allemaal het ‘Denk Vooruit’ boekje op de deurmat gekregen. Maar, denk jij al vooruit over ons erfgoed?

Wat kan je doen?

Bedenk waarmee jij in jouw organisatie aan de slag kan;

• Gebruik de Oefengids Weerbaar Erfgoed met laagdrempelige oefeningen en checklists. 
• Bekijk de Activiteiten van 2025 om inspiratie op te doen.

Zet 11, 12 en 13 mei in de agenda. Sluit maandag 11 mei om 10:00 aan bij de online kick-off van deze week!

In heel Nederland worden activiteiten georganiseerd door programmapartners* van de actiedagen. Kom naar één van de activiteiten om kennis en inspiratie op te doen. Vanaf 1 april staat het volledige programma op unesco.nl.

Ben je geïnspireerd, wil je je expertise delen en zelf een activiteit organiseren voor anderen? Meld je aan als programmapartner via weerbaarerfgoed@unesco.nl. 

Meld je organisatie aan

Ga jij aan de slag met weerbaarheid en bescherming in de week van 14 mei? Meld jouw actie via dit formulier. Alle initiatieven worden verzameld en gedeeld: laat jouw actie een inspiratie zijn voor anderen en meld je aan.

Hierna ontvang je een communicatiepakket met beeld en tekst om te verspreiden op sociale media. Ook krijg je de Actiedag Vlag opgestuurd om te wapperen in de week van 14 mei!

Contact

Volg de Actiedag Weerbaar Erfgoed op Instagram en LinkedIn om op de hoogte te blijven van het programma, initiatieven, updates en handige tips: @ActiedagWeerbaarErfgoed. 

Behoefte aan meer informatie? Stuur een bericht naar weerbaarerfgoed@unesco.nl of ga naar unesco.nl/weerbaarerfgoed.

De Actiedag Weerbaar Erfgoed is een initiatief van de Nederlandse UNESCO Commissie, Blue Shield Nederland en Cultural Emergency Response. Zij kan niet georganiseerd worden zonder de partners: DEN, Federatie Instandhouding Monumenten, Federatie Grote Monumentengemeenten, Hizkia Den Haag, KB, nationale bibliotheek, Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland, Kunsten ’92, Mauritshuis, Museumvereniging, Nationaal Archief, Nationale Monumentenorganisatie, OPEN Erfgoed, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Vereniging Rembrandt.

(*) De programmapartners zijn onder meer de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, het Mauritshuis, DEN, Nationaal Archief, KB, nationale bibliotheek, UNESCO Jongerencommissie, JongVNK, ErfgoedJong, Federatie Instandhouding Monumenten, Haags Preventie Netwerk, Nationale Monumentenorganisatie, Hizkia Den Haag en Muiderslot.

Omgaan met groepen

Tijd voor Toekomst biedt samen met DNA Next, trainingen voor professionals en vrijwilligers die werken met kinderen binnen de verrijkte schooldag en hun aanbod willen versterken. In de trainingen combineren ze theorie en praktijk, met aandacht voor onder andere activerende werkvormen, lesopbouw en het omgaan met groepsdynamica en gedrag.

In 2026 bieden zij drie verschillende kleinschalig en praktijkgerichte trainingen aan:

• De basis training voor wie een stevige pedagogisch-didactische basis wil leggen.
• De verdiepende training met extra aandacht voor groepsdynamica en gedrag.
• De expertmodule voor professionals die willen reflecteren en gericht willen groeien met persoonlijke begeleiding (op aanvraag)

Training 1 – Basis module

Plek voor 8-18 deelnemers

Op 9 en tien mei zijn het de Nationale Molendagen. Door heel Nederland, en ook in de provincie Groningen, openen molens hun deuren voor bezoekers. Een unieke kans om dit erfgoed van binnen te bekijken en te ervaren hoe een molen werkt.

Bij voldoende wind draaien de wieken en zie je de molenaar in actie. Jong en oud is welkom om te ontdekken wat deze monumenten zo bijzonder maakt.

Kijk voor meer informatie ook op de website van De Hollandsche Molen.

In juni vieren we het Groninger Molenweekend. Op deze website is hierover meer informatie te vinden.

Monumenten vertellen verhalen van verandering. Ze dragen de sporen van aanpassing, herstel en hergebruik, en daarmee de verhalen van de mensen en de gemeenschappen die ermee leefden, erin woonden en werkten. Open Monumentendag 2026 staat in het teken van die verhalen, onder het thema Veerkrachtig erfgoed.

Dit thema nodigt uit om stil te staan bij de vraag hoe erfgoed standhoudt in een wereld die voortdurend in beweging is. Hoe gebouwen, landschappen en collecties reageren op maatschappelijke, economische en klimatologische veranderingen. En hoe mensen (eigenaren, beheerders, vrijwilligers en professionals) daarin een onmisbare rol spelen door de waarde van het erfgoed steeds opnieuw zichtbaar te maken.

Ga voor meer informatie naar de website van Open Monumentendag!

Omgaan met groepen

Tijd voor Toekomst biedt samen met DNA Next, trainingen voor professionals en vrijwilligers die werken met kinderen binnen de verrijkte schooldag en hun aanbod willen versterken. In de trainingen combineren ze theorie en praktijk, met aandacht voor onder andere activerende werkvormen, lesopbouw en het omgaan met groepsdynamica en gedrag.

In 2026 bieden zij drie verschillende kleinschalig en praktijkgerichte trainingen aan:

• De basis training voor wie een stevige pedagogisch-didactische basis wil leggen.
• De verdiepende training met extra aandacht voor groepsdynamica en gedrag.
• De expertmodule voor professionals die willen reflecteren en gericht willen groeien met persoonlijke begeleiding (op aanvraag)

Training 2 – Verdiepende module

Plek voor 8-18 deelnemers

Stichting Werelderfgoed Nederland attendeert u graag op het Werelderfgoedcongres 2026, dat op vrijdag 8 mei plaatsvindt bij één van het UNESCO Werelderfgoed in ons Koninkrijk, namelijk de Koloniën van Weldadigheid.

Op donderdag 26 maart geven archeologen Ko Lenting en drs. Hans van Westing een lezing over het roemrijke verleden van de historische vesting Oudeschans en de opgravingen die daar plaatsvonden. Dit naar aanleiding van een in 2026 te verschijnen wetenschappelijke uitgave die het decennialange gat in de archeologische documentatie over de Tachtigjarige Oorlog vult en je meeneemt naar het roemrijke verleden van de historische vesting Oudeschans.

Praktische informatie

• Datum: donderdag 26 maart 2026
• Onderwerp: Oudeschans vesting aan de Dollard (1593-1815) door Ko Lenting en drs. Hans van Westing
• Locatie: Vestingmuseum Oudeschans,  Molenweg 6, 9696 XN, Oudeschans
• Aanvang: 20:00 uur, inloop vanaf 19:30 uur

De lezing is uitverkocht, deelnemen is niet meer mogelijk.

Youtube

Er worden opnames gemaakt, die later beschikbaar zijn op het YouTube-kanaal van Erfgoed in Groningen.

Terugkijken lezingen 2024

De drie publiekslezingen uit begin 2024 kunt u terugkijken via ons Youtubekanaal. Ze werden gestreamd en opgenomen door Biblionet Groningen, en zijn door ons voorzien van ondertiteling.

Lezing 25 januari 2024 Onderzoek wierden Bedum en Westerwijtwerd

Lezing 7 februari 2024 Leven in een verdrinkend land

Lezing 21 maart 2024 De verwoestende inbraak van de Dollard

Erfgoed verweven in je lessen maakt onderwijs spannend en betekenisvol voor je leerlingen. Erfgoedonderwijs prikkelt zintuigelijk leren, doet een beroep op de verbeelding, legt verbindingen tussen verschillende vakgebieden en stimuleert een nieuwsgierige en onderzoekende houding. Dat geldt voor jong en oud. Erfgoed vinden is niet moeilijk. In ieder dorp, in iedere buurt, wijk of stad zijn voorbeelden voor handen.

Meer plezier, meer interactie, meer impact

Werk je als (vrijwillig) educatiemedewerker met kinderen in een erfgoedmuseum? En wil je méér dan alleen jouw verhaal vertellen? De training Van Rondleiden naar Begeleiden helpt je om met meer vertrouwen, rust en plezier voor de groep te staan en kinderen actief te betrekken bij erfgoed.

13 en 14 juni staat de provincie Groningen in het teken van de molens. Tijdens het Groninger Molenweekend openen heel veel molens hun deuren om te laten zien wat ze zo bijzonder maakt.

Bij genoeg wind draaien de wieken en zie je de molenaar aan het werk. Op veel molens staan ook extra activiteiten op het programma, zoals rondleidingen, demonstraties en ambachtelijke workshops.

Tijdens het Groninger Molenweekend ontdek je het rijke erfgoed van onze provincie, vlak bij huis.

Meer informatie over geopende molens en de activiteiten worden binnenkort via deze website bekend gemaakt.

De maand maart staat sinds jaar en dag in het teken van de streektaal. Hier in Groningen is dat natuurlijk het Grunnegs. Veel toalvrijwilligers, bibliotheken en overheden organiseren in deze maand iets rondom dit bijzondere immateriële erfgoed. Want het Gronings, dat moeten we doorgeven aan de volgende generaties. Al die activiteiten bundelen we in de Meertmoandledder, een overzicht met alle streektaalactiviteiten in de maart.

Loat die heuren!

Organiseer je een leuke activiteit rondom de streektoal? Laat het ons weten, dan zetten we het in de ledder! Wil je sparren over een activiteit, of heb je hulp nodig bij het vinden van financiering voor je plan? Schroom ook dan niet om contact op te nemen.

Je bereikt ons via info@erfgoedingroningen.nl!

Achter twee eeuwen Provinciaal Bestuur in Groningen gaat een wereld schuil vol verrassende ontwikkelingen, karaktervolle hoofdrolspelers en momenten waarop nieuwe ideeën het profiel van de provincie voorgoed veranderden. Voortgang & Tegenwind laat zien hoe het bestuur zich door de tijd heen vormde, en hoe steeds opnieuw keuzes werden gemaakt die Groningen deden groeien, vernieuwen en richting gaven.

Lezingenreeks

In een reeks van tien lezingen – zes vóór en vier ná de zomervakantie – nemen de auteurs van het boek Voortgang & Tegenwind en andere deskundigen je mee naar hoogtepunten uit het verleden en verhalen van nu. Elke bijeenkomst belicht een ander thema of perspectief, en samen tonen ze hoe levendig en veelzijdig het verhaal van het Provinciaal Bestuur kan zijn.

De lezingen vinden plaats op diverse bijzondere (erfgoed)locaties in de provincie. Wie aanschuift, ontdekt dat de geschiedenis van het bestuur geen verzameling droge feiten is, maar een gelaagd en verrassend boeiend verhaal dat nog steeds doorwerkt in het Groningen van vandaag.

Sprekers (o.a.)

• Dirk Jan Wolffram: Hoogleraar Moderne Geschiedenis (RUG).
• Wiek van Gemert: Politiek historicus, verbonden aan het Documentatiecentrum Politieke Partijen (RUG) en het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (Radboud Universiteit).
• Ronald Plantinga: Onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), voormalig docent aan de RUG, expert milieubeleid.
• Stefan Couperus: Universitair hoofddocent (RUG), onderzoeker naar politiek en bestuur in Nederland en Europa.

Praktische informatie

• Datum: vanaf 28 januari 2026
• Tijd: inloop 19:30, aanvang 20:00
• Locatie: Divers

De lezingen zijn gratis, maar aanmelden is verplicht

+

Het Groninger provinciebestuur heeft zich door de tijd heen onderscheiden door zijn ambitieuze blik. Waar andere provincies voorzichtig opereerden, presenteerde Groningen opvallend vaak grootschalige plannen. Deze brede visie speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van economische en infrastructurele projecten, met name rond de haven van Delfzijl en de industrialisering van het gebied.

Sprekers

In deze lezing gaan hoogleraar moderne geschiedenis Dirk Jan Wolffram (RUG) en Stefan Couperus, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker naar politiek en bestuur in Nederland en Europa, in op de vraag hoe dit “groot denken” tot stand kwam. Wat dreef het provinciebestuur? Welke kansen zag men? En hoe beïnvloedden deze keuzes het aanzien en de ontwikkeling van Noordoost-Groningen?

MuzeeAquarium

De lezing vindt plaats in het MuzeeAquarium Delfzijl, midden in het gebied waar veel van deze plannen hun sporen hebben nagelaten.

Praktische informatie

• Datum: 27 mei 2026
• Aanvang: 20:00
• Locatie: MuzeeAquarium Delfzijl

Deelname is gratis, aanmelden verplicht.

Praktische informatie

• Datum: 25 maart 2026
• Aanvang: 20:00
• Locatie: Veenkoloniaal Museum, Veendam

Deze lezing is uitverkocht, aanmelden is niet meer mogelijk.

In Groningen waren sociaaldemocratische bestuurders en politici jarenlang dominant in het provinciebestuur. Hun invloed was vele decennia voelbaar en legde de basis voor de zogenoemde ‘rode dynastieën’. Welke families en individuen waren bepalend? Welke projecten en besluiten voerden zij door, en hoe werkten zij samen of botsten ze juist met andere politieke spelers?

Spreker

In deze zesde lezing van de reeks Voortgang & Tegenwind gaat Stefan Couperus, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen, in op de politieke cultuur van deze sociaaldemocratische regenten. Hij belicht zowel de macht, het netwerk en de strategieën van deze bestuurders als hun relaties met vrienden én tegenstanders.

Berlagehuis

De lezing vindt plaats in het monumentale Berlagehuis in Usquert, een locatie die prachtig past bij het thema van regionale politiek en bestuur.

Praktische informatie

• Datum: 10 juni 2026
• Aanvang: 20:00
• Locatie: Berlagehuis, Usquert

Deelname is gratis, aanmelden verplicht

Tot ver in de twintigste eeuw was de Commissaris van de Koning(in) vooral een afstandelijk vertegenwoordiger van het Rijk: iemand die toezag, bemiddelde en vooral níet te veel opviel. Na 1945 veranderde dat beeld langzaam maar ingrijpend. Sommige Groninger commissarissen gaven het ambt een nieuw gezicht, waarin zichtbaar zijn, verbinden en vertegenwoordigen steeds belangrijker werden.

In deze lezing laat politiek historicus Wiek van Gemert zien hoe commissarissen als Cees Fock en Henk Vonhoff de functie nieuw elan gaven. Zij maakten van de commissaris niet langer een pottenkijker, maar een uithangbord van de provincie — een rol die vandaag de dag vanzelfsprekend lijkt, maar een lange ontwikkeling heeft doorgemaakt.

Interview met voormalig CvdK Max van den Berg

Aansluitend interviewt Stefan van der Poel (universitair docent eigentijdse geschiedenis aan de RUG) voormalig Commissaris van de Koningin Max van den Berg. Vanuit zijn brede bestuurlijke ervaring — als wethouder in Groningen, partijvoorzitter van de PvdA, Europarlementariër en Commissaris van de Koningin (2007–2016) — reflecteert hij op de veranderende rol van het ambt. Hoe gaf hij zelf invulling aan deze functie? En wat vraagt het tegenwoordig om het gezicht van de provincie te zijn?

Academiegebouw

De lezing vindt plaats in het historische Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen, een passende plek voor een verhaal over traditie, verandering en bestuurlijke cultuur.

Praktische informatie

• Datum: 22 april 2026
• Aanvang: inloop 19:30, aanvang 20:00
• Locatie: Academiegebouw, Rijksuniversiteit Groningen

Deelname is gratis, aanmelden verplicht

Deze platformbijeenkomst staat in het teken van Tijd voor Toekomst: een provinciaal programma waarin scholen, culturele en maatschappelijke organisaties samenwerken aan verrijkte schooldagen voor kinderen en jongeren.

De bijeenkomst is bedoeld voor educatiemedewerkers bij musea en erfgoedinstellingen, vrijwilligers en betaalde krachten, molengidsen, erfgoeddocenten en directeuren van musea en erfgoedorganisaties die actief zijn in educatie en willen verkennen wat Tijd voor Toekomst voor hun aanbod kan betekenen.

Aanmelden

U kan zich aanmelden voor deze bijeenkomst door een e-mail te sturen naar info@erfgoedingroningen.nl. Zou u, in verband met de catering en de capaciteit van de locatie, willen vermelden met hoeveel personen u komt?

Bij grote belangstelling wijken we uit naar een andere locatie.

Wat is Tijd voor Toekomst?

Tijd voor Toekomst is een samenwerkingsprogramma van gemeenten, scholen en externe aanbieders, gericht op het verrijken van de schooldag met activiteiten op het gebied van cultuur, erfgoed, sport, natuur en techniek. Het programma biedt scholen de mogelijkheid om kinderen, aanvullend op het reguliere onderwijs, kennis te laten maken met activiteiten die hen nieuwe ervaringen bieden en bijdragen aan de ontwikkeling van hun talenten. Voor externe aanbieders biedt Tijd voor Toekomst kansen om educatief aanbod structureel te verbinden aan het onderwijs.

Programma van de bijeenkomst

De bijeenkomst bestaat uit twee delen:

Deel 1 Tijd voor Toekomst en verrijkte schooldagen

Medewerkers van Tijd voor Toekomst nemen u mee in:

• wat verrijkte schooldagen zijn en hoe deze in de provincie worden georganiseerd;
• wat het onderwijs verwacht van externe aanbieders zoals musea en erfgoedinstellingen;
• wat aanbieders op hun beurt van het onderwijs en het programma kunnen verwachten;
• wie de betrokken partijen zijn en hoe de samenwerking praktisch vorm krijgt.

Deel 2 Workshop: talentgericht werken met kinderen

In een interactief deel gaan we aan de slag met vragen als:

• wat verstaan we onder talent bij kinderen?
• hoe herkent en stimuleert u talent in een educatieve setting?
• hoe betrekt u kinderen actief en betekenisvol bij erfgoed- en cultuuraanbod?

Deze bijeenkomst biedt ruimte voor uitwisseling, vragen en ontmoeting, en is bedoeld om u te helpen bepalen hoe uw organisatie of educatieve praktijk kan aansluiten bij Tijd voor Toekomst.