Activiteiten

Noordelijk Museum Congres 2026: De kracht van het noorden

Hoe benutten we de kracht van het noordelijke museumveld? Op maandag 30 november 2026 komen museumprofessionals, vrijwilligers en andere betrokkenen bij musea en erfgoedorganisaties uit Groningen, Friesland en Drenthe samen in het Nationaal Gevangenismuseum in Veenhuizen. Tijdens het Noordelijk Museum Congres staat dit jaar het thema De kracht van het noorden centraal.

Bestel direct je ticket, of lees verder voor meer informatie.

Samenwerken, vernieuwen en elkaar versterken

Het noordelijke museumveld kenmerkt zich door initiatieven van onderop, samenwerking en een flinke dosis noordelijke nuchterheid. Met beperkte middelen veel bereiken, samen de schouders eronder zetten en vooral dóén: het zijn kwaliteiten die veel musea en erfgoedorganisaties herkennen.

Hoe kunnen we deze kracht verder benutten? Welke digitale kansen liggen er voor musea en hun samenwerkingspartners? Hoe zetten we gezamenlijk onze musea én de gebieden waarin ze geworteld zijn beter op de kaart? En hoe betrekken we nieuwe mensen bij ons werk?

Tijdens het congres wisselen we kennis en ervaringen uit, ontdekken we nieuwe mogelijkheden en gaan we met deze vragen aan de slag. Een dag om inspiratie op te doen, collega’s uit de drie noordelijke provincies te ontmoeten en samen verder te bouwen aan een krachtige noordelijke museumsector.

Keynote door Lieke Wijnia: De kunst van het koesteren

Dr. Lieke Wijnia is senior onderzoeker Kunst & Ruraliteit bij het Kenniscentrum Kunst & Samenleving van de Hanze in Groningen en verzorgt de keynote van het congres. In haar onderzoek richt ze zich op de rol van de kunsten in het rurale noorden.

In haar keynote De kunst van het koesteren verkent ze hoe musea hun directe omgeving kunnen koesteren en tegelijkertijd kunnen omgaan met de veranderingen die daarin voortdurend plaatsvinden. Hoe blijf je verhalen vertellen die geworteld zijn in de eigen omgeving én aansluiten bij de actualiteit? En welke rol kunnen kunst en cultuur daarin spelen?

Ontdek nieuwe perspectieven tijdens de deelsessies

Ook tijdens de deelsessies staat de kracht van samenwerking en vernieuwing centraal. Je kunt onder meer inspiratie en praktische handvatten verwachten op de volgende gebieden:

• Digitalisering en samenwerking: ontdek welke kansen digitalisering biedt en wat samenwerking daarin kan opleveren.
• Sociale impact: krijg handvatten om de maatschappelijke betekenis van je museum in kaart te brengen.
• Lokale samenwerkingen: laat je inspireren door voorbeelden van musea die lokaal de verbinding zoeken.
• Gebiedsmarketing: ontdek hoe je de omgeving en identiteit van je gebied kunt inzetten om je organisatie beter op de kaart te zetten.
• Co-creatie met kunstenaars: ga in gesprek over samenwerking tussen musea en kunstenaars en ontdek hoe je elkaar kunt versterken.
• De internationale kant van onze noordelijke identiteit: verken hoe de noordelijke identiteit ook over grenzen heen betekenis krijgt.

Het volledige programma verschijnt binnenkort online. De inschrijving voor de deelsessies vindt plaats bij binnenkomst op de dag van het congres.

Dagvoorzitter: Lara Harbers

De dag wordt geleid door Lara Harbers, eigenaar van evenementenbureau MESH. Ze houdt van de energie in een zaal en staat voor goede vragen en verdiepende gesprekken. Met haar aandacht, gevoel voor nuance en nieuwsgierigheid zorgt ze voor ruimte om ideeën uit te wisselen en samen verder te denken.

Naast het inhoudelijke programma is er volop gelegenheid om te netwerken met collega’s uit de museumsector. Je kunt ook deelnemen aan een rondleiding. En moet je tussendoor toch die ene digitale afspraak bijwonen die je niet kunt missen? Daarvoor is eveneens ruimte.

Praktische informatie

• Datum: maandag 30 november 2026
• Tijd: 10.00–16.30 uur
• Locatie: Nationaal Gevangenismuseum, Veenhuizen
• Kosten: € 19,50 per persoon
• Aanmelden: uiterlijk 19 november 2026

Meld je aan voor het Noordelijk Museum Congres

Werk je als professional of vrijwilliger bij een museum of erfgoedorganisatie? Ben je beleidsmedewerker of op een andere manier betrokken bij het culturele veld in Noord-Nederland? Dan ben je van harte welkom!

Benieuwd naar het congresprogramma? Bekijk alvast de informatie op de website van Museumfederatie Fryslân. Het programma wordt de komende tijd verder aangevuld.

Het Noordelijk Museum Congres wordt georganiseerd door Erfgoed in Groningen, Museumfederatie Fryslân / Stichting Erfgoed & Publiek en Platform Drentse Musea.

19 oktober starten twee nieuwe cursussen Gronings Spreken: de online cursus Gronings spreken voor beginners door Wil Werkman en de cursus Grunnegs Proaten door Nane van der Molen bij Noordwoord.

Deelnemen

Kijk voor alle actuele cursussen op onze cursuspagina.

Meer plezier, meer interactie, meer impact

Werk je als (vrijwillig) educatiemedewerker met kinderen in een erfgoedmuseum? En wil je méér dan alleen jouw verhaal vertellen? De training Van Rondleiden naar Begeleiden helpt je om met meer vertrouwen, rust en plezier voor de groep te staan en kinderen actief te betrekken bij erfgoed.

Noordelijk Museum Congres 2026: De kracht van het noorden

Hoe benutten we de kracht van het noordelijke museumveld? Op maandag 30 november 2026 komen museumprofessionals, vrijwilligers en andere betrokkenen bij musea en erfgoedorganisaties uit Groningen, Friesland en Drenthe samen in het Nationaal Gevangenismuseum in Veenhuizen. Tijdens het Noordelijk Museum Congres staat dit jaar het thema De kracht van het noorden centraal.

Bestel direct je ticket, of lees verder voor meer informatie.

Samenwerken, vernieuwen en elkaar versterken

Het noordelijke museumveld kenmerkt zich door initiatieven van onderop, samenwerking en een flinke dosis noordelijke nuchterheid. Met beperkte middelen veel bereiken, samen de schouders eronder zetten en vooral dóén: het zijn kwaliteiten die veel musea en erfgoedorganisaties herkennen.

Hoe kunnen we deze kracht verder benutten? Welke digitale kansen liggen er voor musea en hun samenwerkingspartners? Hoe zetten we gezamenlijk onze musea én de gebieden waarin ze geworteld zijn beter op de kaart? En hoe betrekken we nieuwe mensen bij ons werk?

Tijdens het congres wisselen we kennis en ervaringen uit, ontdekken we nieuwe mogelijkheden en gaan we met deze vragen aan de slag. Een dag om inspiratie op te doen, collega’s uit de drie noordelijke provincies te ontmoeten en samen verder te bouwen aan een krachtige noordelijke museumsector.

Keynote door Lieke Wijnia: De kunst van het koesteren

Dr. Lieke Wijnia is senior onderzoeker Kunst & Ruraliteit bij het Kenniscentrum Kunst & Samenleving van de Hanze in Groningen en verzorgt de keynote van het congres. In haar onderzoek richt ze zich op de rol van de kunsten in het rurale noorden.

In haar keynote De kunst van het koesteren verkent ze hoe musea hun directe omgeving kunnen koesteren en tegelijkertijd kunnen omgaan met de veranderingen die daarin voortdurend plaatsvinden. Hoe blijf je verhalen vertellen die geworteld zijn in de eigen omgeving én aansluiten bij de actualiteit? En welke rol kunnen kunst en cultuur daarin spelen?

Ontdek nieuwe perspectieven tijdens de deelsessies

Ook tijdens de deelsessies staat de kracht van samenwerking en vernieuwing centraal. Je kunt onder meer inspiratie en praktische handvatten verwachten op de volgende gebieden:

• Digitalisering en samenwerking: ontdek welke kansen digitalisering biedt en wat samenwerking daarin kan opleveren.
• Sociale impact: krijg handvatten om de maatschappelijke betekenis van je museum in kaart te brengen.
• Lokale samenwerkingen: laat je inspireren door voorbeelden van musea die lokaal de verbinding zoeken.
• Gebiedsmarketing: ontdek hoe je de omgeving en identiteit van je gebied kunt inzetten om je organisatie beter op de kaart te zetten.
• Co-creatie met kunstenaars: ga in gesprek over samenwerking tussen musea en kunstenaars en ontdek hoe je elkaar kunt versterken.
• De internationale kant van onze noordelijke identiteit: verken hoe de noordelijke identiteit ook over grenzen heen betekenis krijgt.

Het volledige programma verschijnt binnenkort online. De inschrijving voor de deelsessies vindt plaats bij binnenkomst op de dag van het congres.

Dagvoorzitter: Lara Harbers

De dag wordt geleid door Lara Harbers, eigenaar van evenementenbureau MESH. Ze houdt van de energie in een zaal en staat voor goede vragen en verdiepende gesprekken. Met haar aandacht, gevoel voor nuance en nieuwsgierigheid zorgt ze voor ruimte om ideeën uit te wisselen en samen verder te denken.

Naast het inhoudelijke programma is er volop gelegenheid om te netwerken met collega’s uit de museumsector. Je kunt ook deelnemen aan een rondleiding. En moet je tussendoor toch die ene digitale afspraak bijwonen die je niet kunt missen? Daarvoor is eveneens ruimte.

Praktische informatie

• Datum: maandag 30 november 2026
• Tijd: 10.00–16.30 uur
• Locatie: Nationaal Gevangenismuseum, Veenhuizen
• Kosten: € 19,50 per persoon
• Aanmelden: uiterlijk 19 november 2026

Meld je aan voor het Noordelijk Museum Congres

Werk je als professional of vrijwilliger bij een museum of erfgoedorganisatie? Ben je beleidsmedewerker of op een andere manier betrokken bij het culturele veld in Noord-Nederland? Dan ben je van harte welkom!

Benieuwd naar het congresprogramma? Bekijk alvast de informatie op de website van Museumfederatie Fryslân. Het programma wordt de komende tijd verder aangevuld.

Het Noordelijk Museum Congres wordt georganiseerd door Erfgoed in Groningen, Museumfederatie Fryslân / Stichting Erfgoed & Publiek en Platform Drentse Musea.

Schrijf je verhaal in het Gronings!

Dou mit! Pervinzioale Schriefwedstried

Priesoetlangen – zotterdag 21 november bie GRN festival in Hoogezand.

Groningse schrijvers en dichters opgelet! De 27ste editie van de Pervinzioale Schriefwedstried gaat van start. Dé schrijfwedstrijd waarin het Gronings – in al zijn varianten – centraal staat. Erfgoed in Groningen en Stichting t Grunneger Bouk nodigt iedereen met een hart voor de streektaal uit om mee te doen. Deze keer staat het thema Tied (Tijd) centraal.

Tied

“Tijd laat zich niet vasthouden, maar laat overal sporen achter. Elke seconde verdwijnt terwijl ze tegelijk ons leven vormt. Wat vandaag vanzelfsprekend lijkt, kan morgen een herinnering zijn of juist de toekomst. Misschien is tijd niet wat de klok meet, maar wat wij voelen, bewaren en nog ongewis is. Laat je inspireren door de tijd! Kijk waar je terechtkomt! Bedenk t mor, en schrief t op!” aldus Fieke Gosselaar, streektaalconsulent bij Erfgoed in Groningen.

Jury

De jury bestaat uit: Merel Weijer (zangeres/bassist van HISTER), Hedwig Sekeres (taalwetenschapper RUG) en Fré Schreiber (Groninger schrijver).

Spelregels *

• Maximaal twee verhalen of vier gedichten. Of één verhaal en twee gedichten.
• 1000 woorden per verhaal.
• Geschreven in het Gronings. Alle varianten worden geaccepteerd.
• Origineel, eigen en niet eerder gepubliceerd werk.
• Inzenden: hele maand september 2026 via het formulier (zie link hieronder).
• Het verhaal of gedicht moet als Word-document worden geüpload via de QR-code
• Inzendingen kunnen worden gepubliceerd op relevante online en offline kanalen en platforms van de organisatie. Bij deelname ga je hiermee akkoord.
• Prijsuitreiking: zaterdag 21 november 2026 tijdens festival GRN in Hoogezand.

Inzenden

Inzenden kan de hele maand september via het formulier

Achter twee eeuwen Provinciaal Bestuur in Groningen gaat een wereld schuil vol verrassende ontwikkelingen, karaktervolle hoofdrolspelers en momenten waarop nieuwe ideeën het profiel van de provincie voorgoed veranderden. Voortgang & Tegenwind laat zien hoe het bestuur zich door de tijd heen vormde, en hoe steeds opnieuw keuzes werden gemaakt die Groningen deden groeien, vernieuwen en richting gaven.

Lezingenreeks

In een reeks van tien lezingen – zes vóór en vier ná de zomervakantie – nemen de auteurs van het boek Voortgang & Tegenwind en andere deskundigen je mee naar hoogtepunten uit het verleden en verhalen van nu. Elke bijeenkomst belicht een ander thema of perspectief, en samen tonen ze hoe levendig en veelzijdig het verhaal van het Provinciaal Bestuur kan zijn.

De lezingen vinden plaats op diverse bijzondere (erfgoed)locaties in de provincie. Wie aanschuift, ontdekt dat de geschiedenis van het bestuur geen verzameling droge feiten is, maar een gelaagd en verrassend boeiend verhaal dat nog steeds doorwerkt in het Groningen van vandaag.

Sprekers (o.a.)

• Dirk Jan Wolffram: Hoogleraar Moderne Geschiedenis (RUG).
• Wiek van Gemert: Politiek historicus, verbonden aan het Documentatiecentrum Politieke Partijen (RUG) en het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (Radboud Universiteit).
• Ronald Plantinga: Onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), voormalig docent aan de RUG, expert milieubeleid.
• Stefan Couperus: Universitair hoofddocent (RUG), onderzoeker naar politiek en bestuur in Nederland en Europa.

Praktische informatie

• Datum: vanaf 28 januari 2026
• Tijd: inloop 19:30, aanvang 20:00
• Locatie: Divers

De lezingen zijn gratis, maar aanmelden is verplicht

+

Het ontstaan van een cultuurminnende provincie

De provincie Groningen blijkt een sterke voedingsbodem voor cultuur. Het landschap, de mensen, taal en tradities vormen tot op vandaag de dag een inspiratiebron voor schrijvers, schilders en muzikanten.

Hoe groeide Groningen uit tot een provincie waarin kunst, cultuur en regionale identiteit steeds sterker met elkaar verbonden raakten? Vanaf de jaren dertig ging het provinciebestuur zich nadrukkelijker met cultuur bezighouden. De ontwikkeling van een eigen culturele identiteit speelde daarin een belangrijke rol. De kunstenaarsvereniging De Ploeg, bekend om haar vernieuwende en expressionistische kunst, werd een van de markante gezichten van het culturele leven in Groningen.

In het landschap van De Ploeg

De lezing vindt plaats in Museum Wierdenland in Ezinge, midden in het eeuwenoude wierdenlandschap van Middag-Humsterland — een passende plek voor een verhaal over kunst, identiteit en provincie. Extra leuk is dat tijdens de inloop van de lezing ook de expositie over Ploeglid Max Ali Cohen te bekijken is!

Programma

• 19:00 uur: inloop en gelegenheid om de expositie over Max Ali Cohen en De Ploeg in Museum Wierdenland te bekijken.
• 19:30 uur: Lezing door Jikke van der Spek over Max Ali Cohen en De Ploeg
• 20:15 uur: Lezing Daniël Broersma over de ontwikkeling van Groningen als cultuurminnende provincie.

Sprekers

Historicus Daniël Broersma (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt hoe het provinciale cultuurbeleid zich vanaf de jaren dertig ontwikkelde en hoe cultuur steeds meer verbonden raakte met de eigenheid van de regio.

Kunsthistorica Jikke van der Spek belicht de kunsthistorische kant van dit verhaal aan de hand van kunstenaar Max Ali Cohen (1902–1957). Cohen sloot zich in 1929 aan bij De Ploeg, dat zich in de jaren daarvoor had ontwikkeld tot een vooruitstrevende kunstenaarsvereniging. Waar de moderne, expressionistische schilderkunst aanvankelijk op weerstand stuitte, voelde Cohen zich juist aangetrokken tot het tegendraadse en avant-gardistische karakter van de groep.

Van der Spek stelde als gastconservator voor Museum Wierdenland de tentoonstelling over Max Ali Cohen samen, naar aanleiding van haar boek Max Ali Cohen – Nieuwe Fotografie & De Ploeg. Eerder werkte zij onder meer mee aan tentoonstellingen en publicaties over H.N. Werkman en De Ploeg voor het Groninger Museum.

Praktische informatie

• Datum Donderdag 19 november 2026
• Tijd 19:30 – 21.30 uur (inloop 19:00 uur)
• Locatie Museum Wierdenland, Ezinge
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Donderdag 10 december sluiten we de lezingenreeks Voortgang & Tegenwind af met een paneldiscussie in de Statenzaal van het Provinciehuis. Na negen lezingen over tweehonderd jaar provinciaal bestuur in Groningen is het tijd om de balans op te maken. Welke lessen biedt de geschiedenis voor de bestuurders van nu? En vraagt de huidige tijd om een heel andere manier van besturen?

Drie auteurs van het boek Voortgang & Tegenwind – Dirk Jan Wolffram, Wiek van Gemert en Stefan Couperus – leiden ieder een stelling of discussieonderwerp in. Vervolgens gaan zij hierover in gesprek met een panel van (voormalige) provinciebestuurders en Statenleden: Nienke Homan, William Moorlag en Eelco Eikenaar.

Drie thema’s

Grote uitdagingen, groot denken

De provincie Groningen nam in de afgelopen twee eeuwen het initiatief bij grote projecten, van kanalen en nutsvoorzieningen tot nieuwe woonkernen en een zeehaven. Wat hebben die ambities Groningen gebracht? Is er nog ruimte om groot te denken, bijvoorbeeld bij de energietransitie en de plannen voor de Lelylijn? En hoe voorkomt de provincie dat grote economische projecten ten koste gaan van de belangen van Groningers?

Bestuurscultuur of bestuurderscultuur?

De Groningse provinciale politiek werd lange tijd gekenmerkt door invloedrijke commissarissen, gedeputeerden en politieke kopstukken. Provinciale Staten speelden daarbij niet altijd de hoofdrol en vrouwen traden pas vanaf 1978 toe tot het provinciebestuur. Hoe is deze bestuurderscultuur ontstaan? En welke rol spelen de positie van de provincie en het gevoel van een eigen regionale identiteit daarin?

Provincie, identiteit en Groningse eigenheid

Groningen voelt vaak ver weg van Den Haag. Het beeld van de provincie is gevormd door onder meer de gaswinning, sociale tegenstellingen, arbeidersstrijd en armoede, maar ook door een sterke culturele identiteit en de trots die klinkt in ‘Er gaat niets boven Groningen’. Hoe werken regionale, sociale en culturele verschillen door in de provinciale politiek? En hoeveel invloed hebben landelijke politieke verhoudingen tegenwoordig op de manier waarop Groningen wordt bestuurd?

Terugkijken om vooruit te kunnen

De paneldiscussie brengt de thema’s uit de negen eerdere lezingen samen. De centrale vraag is of de geschiedenis een fundament biedt waarop provinciebestuurders kunnen voortbouwen, of dat de uitdagingen van vandaag vragen om nieuwe keuzes en een andere bestuurscultuur.

Programma

• 19.30 uur: inloop met koffie en thee
• 20.00 uur: welkom door Romke Visser, start programma
• 21.15 uur: ruimte voor vragen vanuit het publiek
• 21.30 uur: afsluiting

Praktische informatie

• Datum: donderdag 10 december
• Tijd: 20.00 – 21.30 uur. Inloop vanaf 19.30 uur
• Locatie: Statenzaal, Provinciehuis Groningen
• Entree: gratis, reserveren verplicht

Op 1 december om 14:30 uur wordt voor het Platform Educatie een bijeenkomst georganiseerd in het Berlagehuis te Usquert. Deze keer volgen de deelnemers van het platform een workshop ‘Van verhaal naar vertelling’. De workshop is geschikt voor alle (vrijwillig) medewerkers van erfgoedmusea, rondleiders, medewerkers uit het team educatie en erfgoeddocenten, en sluit goed aan bij training Van Rondleiden naar Begeleiden.

Van verhaal naar vertelling

In deze workshop leer je hoe je een verhaal omvormt tot een boeiende vertelling. Je ontdekt hoe een vertelling is opgebouwd, en hoe die structuur je kan helpen om je verhaal aan te passen aan de tijd, het publiek en de gelegenheid die je voor ogen hebt. Ook leer je welke vertelstijlen er bestaan en hoe je die bewust kunt inzetten om je publiek betrokken te houden bij wat je vertelt.

Het is een workshop, dus natuurlijk ga je ook zelf aan de slag. Je oefent zelf door een kort verhaalfragment om te bouwen tot een vertelling. Wie zin heeft, mag dat verhaal ook meteen vertellen. Tijdens dit actieve deel van de workshop komen er vanzelf praktische tips en feedback voorbij, die je kunt meenemen naar je eigen praktijk als rondleider of ontwerper van educatief materiaal.

Om deel te nemen is geen speciale ervaring nodig. Je hoeft ook niets voor te bereiden. Dus kom, leer, luister en vertel.

Programma

• 14.15 uur: Inloop en ontvangst met koffie, thee en iets lekkers.
• Voor de pauze: Uitleg over de opbouw en achtergrond van een vertelling, en een verkenning van verschillende vertelstijlen.
• Na de pauze: Zelf aan de slag: oefenen met een verhaalfragment, presenteren, feedback en tips.

Aanmelden

Aanmelden kan door een mailtje te sturen naar educatie@erfgoedingroningen.nl Vermeld je naam, organisatie en met hoeveel personen je komt.