Omgaan met groepen

Tijd voor Toekomst biedt samen met DNA Next, trainingen voor professionals en vrijwilligers die werken met kinderen binnen de verrijkte schooldag en hun aanbod willen versterken. In de trainingen combineren ze theorie en praktijk, met aandacht voor onder andere activerende werkvormen, lesopbouw en het omgaan met groepsdynamica en gedrag.

In 2026 bieden zij drie verschillende kleinschalig en praktijkgerichte trainingen aan:

• De basis training voor wie een stevige pedagogisch-didactische basis wil leggen.
• De verdiepende training met extra aandacht voor groepsdynamica en gedrag.
• De expertmodule voor professionals die willen reflecteren en gericht willen groeien met persoonlijke begeleiding (op aanvraag)

Training 1 – Basis module

Plek voor 8-18 deelnemers

Ontdek het rijke verleden van Groningen, Fryslân en Drenthe tijdens de Dag van de Noord-Nederlandse Archeologie  op zaterdag 20 juni in het Hunebedcentrum in Borger. Tijdens deze dag neem je een diepe duik in de geschiedenis van de noordelijke provincies.

De dag staat volledig in het teken van de bodemschatten en verhalen die ons landschap rijk is. Of je nu een doorgewinterde liefhebber bent of gewoon nieuwsgierig naar wat er vroeger onder je voeten gebeurde, er is voor iedereen iets te beleven.

Kijk voor meer informatie en aanmelden op de website van het Hunebedcentrum.

Veel partijen in Nederland genereren en beheren archeologische data: van onderzoeksbedrijven en gemeenten tot musea, zoekersverenigingen, detectoristen en particuliere verzamelaars. Dat levert een schat aan informatie op, maar ook uitdagingen. Vrijwillige organisaties en particulieren hebben vaak beperkte capaciteit of technische kennis om vondsten goed te registreren en te ontsluiten. Bovendien is de uitwisseling tussen partijen nog beperkt en zijn collecties niet altijd goed vindbaar of bruikbaar.

Stichting OPEN en partners binnen het Netwerk Digitaal Erfgoed zijn in 2026 gestart met een verkenning naar archeologische datastromen en digitaal collectiebeheer. Op 28 mei worden de eerste uitkomsten gedeeld en gaan betrokkenen met elkaar in gesprek: wat is er nodig om data beter te delen en digitale collecties — groot én klein — beter met elkaar te verbinden?

Voor wie?

De bijeenkomst is bedoeld voor professionals, organisaties, verenigingen en particulieren die bezig zijn met archeologisch databeheer of een archeologische collectie beheren. Ook geïnteresseerden zonder eigen collectie zijn welkom, maar bij grote interesse krijgen collectiebeheerders en vondsteigenaren voorrang.

Programma

(onder voorbehoud)

• 10:30 uur — Inloop en koffie
• 11:00–12:30 uur — Plenair ochtendprogramma: wegwijzer door het archeologisch datalandschap, uitkomsten van de survey en een toolbox voor veldregistratie
• 12:30 uur — Lunch
• 13:15–15:30 uur — Plenair middagprogramma: de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed, kansen voor NDE-compatibele data, en een panelgesprek over oplossingsrichtingen
• 15:30 uur — Borrel
• 16:30 uur — Einde

Survey: doe mee vóór 1 mei

Ben je bezig met het registreren, beheren of ontsluiten van archeologische vondsten of collecties? Vul dan de online survey in. De uitkomsten helpen bij het ontwikkelen van passende ondersteuning, zoals handreikingen, workshops en pilotprojecten. Invullen duurt 15 tot 30 minuten en kan volledig anoniem.

Vul de survey in

Praktische informatie

• Datum donderdag 28 mei 2026, 11:00–16:30 uur (inloop vanaf 10:30 uur)
• Locatie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Smallepad 5, Amersfoort
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Monumenten vertellen verhalen van verandering. Ze dragen de sporen van aanpassing, herstel en hergebruik, en daarmee de verhalen van de mensen en de gemeenschappen die ermee leefden, erin woonden en werkten. Open Monumentendag 2026 staat in het teken van die verhalen, onder het thema Veerkrachtig erfgoed.

Dit thema nodigt uit om stil te staan bij de vraag hoe erfgoed standhoudt in een wereld die voortdurend in beweging is. Hoe gebouwen, landschappen en collecties reageren op maatschappelijke, economische en klimatologische veranderingen. En hoe mensen (eigenaren, beheerders, vrijwilligers en professionals) daarin een onmisbare rol spelen door de waarde van het erfgoed steeds opnieuw zichtbaar te maken.

Ga voor meer informatie naar de website van Open Monumentendag!

Zet maandag 30 november alvast in je agenda, dan is het tijd voor het tweede Noord Nederlandse Museumcongres. In het prachtige Gevangenismuseum in Veenhuizen kun je een hele dag je hart ophalen aan inspirerende sprekers, praktische doe-sessies en fijne ontmoetingen.

Het Noordelijke museumveld staat bekend om zijn kiemkracht van onderop: veel doen met weinig, samen dingen oppakken en dat alles met een goede dosis noordelijke nuchterheid, niet zeggen maar doén. Een coöperatieve stijl van werken die zich uit in tal van samenwerkingsverbanden, met tal van partners. Het congres staat in het teken van deze ‘kracht van het Noorden’. Welke -digitale- kansen kunnen we hier pakken, hoe zetten we samen onze musea én onze gebieden op de kaart en hoe betrekken we hier nieuwe en jonge mensen bij, zijn enkele van de thema’s.

Het congres is bedoeld voor directeuren/medewerkers van musea, collectiehouders en culturele instellingen, bestuurders en beleidsmakers erfgoed, cultuur en toerisme.

Erfgoed verweven in je lessen maakt onderwijs spannend en betekenisvol voor je leerlingen. Erfgoedonderwijs prikkelt zintuigelijk leren, doet een beroep op de verbeelding, legt verbindingen tussen verschillende vakgebieden en stimuleert een nieuwsgierige en onderzoekende houding. Dat geldt voor jong en oud. Erfgoed vinden is niet moeilijk. In ieder dorp, in iedere buurt, wijk of stad zijn voorbeelden voor handen.

Meer plezier, meer interactie, meer impact

Werk je als (vrijwillig) educatiemedewerker met kinderen in een erfgoedmuseum? En wil je méér dan alleen jouw verhaal vertellen? De training Van Rondleiden naar Begeleiden helpt je om met meer vertrouwen, rust en plezier voor de groep te staan en kinderen actief te betrekken bij erfgoed.

Nieuw festival op het Hogeland

Van 5 t/m 7 juni organiseert Erfgoed in Groningen samen met Wongema Hornhuizen een nieuw landschapsfestival: Tussen Wènst en Wereld. Drie dagen lang staat het Groningse (wadden)landschap centraal, met muziek, poëzie, workshops, wetenschap en wandelingen. Het festival nodigt uit om anders naar het landschap te kijken: als inspiratiebron voor kunstenaars, muzikanten, wetenschappers, biologen, wildplukkers — en bezoekers zelf.

Vrijdag: zachte opening

Het festival opent vrijdagavond ontspannen met een gedeelde Wongemaaltijd op basis van lokale ingrediënten. Daarna volgt in De Schuur een filmvertoning over de Amerikaanse componist Van Dyke Parks, inclusief een nagesprek met filmmaker Kees Colenbrander.

Zaterdag: een dag vol landschap

Op zaterdag verandert Hornhuizen in een festivaldorp. In Galerie Verwaagd staan taal en landschap centraal, met de Landschapslezing van Jeroen Wiersma, dichtersronde Woord! en optredens van o.a. Harry van Velsen, Willemijn van de Walle en Michiel Teeuw. In De Schuur gaan makers en onderzoekers van de RUG in gesprek over ecologie en verbeelding. Wie wil, doet mee aan de workshop landschapseten van Leonie Bais en Ilse Donker. Buiten zijn er wandelingen met schrijver Kasper Peters en kunstenaar Sanne van Balen, met onderweg mini-optredens van SPRUTTER. Het Groningse duo HISTER en StAD brengen streektaalmuziek.

Voor kinderen is er een eigen programma bij de kerk van Hornhuizen, inclusief het filosofische kinderspel Tussen Grut n Groan. Doorlopend zijn er exposities te bezoeken, waaronder de Subjectieve Atlas van het Hogeland en fotografie van David van Dartel. In de bioscoop van Kloosterburen draaien landschapsfilms.

’s Avonds presenteert Kasper Peters zijn nieuwe dichtbundel Tegen het vergeten van de zee in Café Bulthuis in Eenrum, waarna kunstenaarsduo Alter à Go en ZOLT afsluiten met een performance over water en landschap.

Zondag: wandelen door het landschap

Op zondag staan wandelingen centraal, samen met kunstenaars, biologen en wildplukkers.

Kaarten kosten €5.

Tussen Wènst en Wereld is een initiatief van Erfgoed in Groningen, RUG, Hanze en Wongema. Meer informatie en het complete programma op wongema.nl/landschap.

13 en 14 juni staat de provincie Groningen in het teken van de molens. Tijdens het Groninger Molenweekend openen heel veel molens hun deuren om te laten zien wat ze zo bijzonder maakt.

Bij genoeg wind draaien de wieken en zie je de molenaar aan het werk. Op veel molens staan ook extra activiteiten op het programma, zoals rondleidingen, demonstraties en ambachtelijke workshops.

Tijdens het Groninger Molenweekend ontdek je het rijke erfgoed van onze provincie, vlak bij huis.

Meer informatie over geopende molens en de activiteiten worden binnenkort via deze website bekend gemaakt.

Zet maandag 30 november alvast in je agenda, dan is het tijd voor het tweede Noord Nederlandse Museumcongres. In het prachtige Gevangenismuseum in Veenhuizen kun je een hele dag je hart ophalen aan inspirerende sprekers, praktische doe-sessies en fijne ontmoetingen.

Het Noordelijke museumveld staat bekend om zijn kiemkracht van onderop: veel doen met weinig, samen dingen oppakken en dat alles met een goede dosis noordelijke nuchterheid, niet zeggen maar doén. Een coöperatieve stijl van werken die zich uit in tal van samenwerkingsverbanden, met tal van partners. Het congres staat in het teken van deze ‘kracht van het Noorden’. Welke -digitale- kansen kunnen we hier pakken, hoe zetten we samen onze musea én onze gebieden op de kaart en hoe betrekken we hier nieuwe en jonge mensen bij, zijn enkele van de thema’s.

Het congres is bedoeld voor directeuren/medewerkers van musea, collectiehouders en culturele instellingen, bestuurders en beleidsmakers erfgoed, cultuur en toerisme.

Achter twee eeuwen Provinciaal Bestuur in Groningen gaat een wereld schuil vol verrassende ontwikkelingen, karaktervolle hoofdrolspelers en momenten waarop nieuwe ideeën het profiel van de provincie voorgoed veranderden. Voortgang & Tegenwind laat zien hoe het bestuur zich door de tijd heen vormde, en hoe steeds opnieuw keuzes werden gemaakt die Groningen deden groeien, vernieuwen en richting gaven.

Lezingenreeks

In een reeks van tien lezingen – zes vóór en vier ná de zomervakantie – nemen de auteurs van het boek Voortgang & Tegenwind en andere deskundigen je mee naar hoogtepunten uit het verleden en verhalen van nu. Elke bijeenkomst belicht een ander thema of perspectief, en samen tonen ze hoe levendig en veelzijdig het verhaal van het Provinciaal Bestuur kan zijn.

De lezingen vinden plaats op diverse bijzondere (erfgoed)locaties in de provincie. Wie aanschuift, ontdekt dat de geschiedenis van het bestuur geen verzameling droge feiten is, maar een gelaagd en verrassend boeiend verhaal dat nog steeds doorwerkt in het Groningen van vandaag.

Sprekers (o.a.)

• Dirk Jan Wolffram: Hoogleraar Moderne Geschiedenis (RUG).
• Wiek van Gemert: Politiek historicus, verbonden aan het Documentatiecentrum Politieke Partijen (RUG) en het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (Radboud Universiteit).
• Ronald Plantinga: Onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), voormalig docent aan de RUG, expert milieubeleid.
• Stefan Couperus: Universitair hoofddocent (RUG), onderzoeker naar politiek en bestuur in Nederland en Europa.

Praktische informatie

• Datum: vanaf 28 januari 2026
• Tijd: inloop 19:30, aanvang 20:00
• Locatie: Divers

De lezingen zijn gratis, maar aanmelden is verplicht

+

Het ontstaan van een cultuurminnende provincie

De provincie Groningen blijkt een sterke voedingsbodem voor cultuur. Het landschap, de mensen, taal en tradities vormen tot op vandaag de dag een inspiratiebron voor schrijvers, schilders en muzikanten. Dat is niet helemaal toevallig: de provincie stuurde hier in haar beleid actief op aan.

Vanaf de jaren dertig ging de provincie Groningen zich steeds nadrukkelijker bezighouden met cultuur. Wat begon als incidentele steun aan kunst en erfgoed, groeide uit tot een breder cultuurbeleid waarin regionale identiteit een steeds belangrijkere rol kreeg. Hoe ontstond deze ontwikkeling, en wat zegt dat over de manier waarop Groningen zichzelf begon te zien?

Spreker

Tijdens deze lezing gaat historicus Daniël Broersma (Rijksuniversiteit Groningen) in op het ontstaan van een cultuurminnende provincie. Hij laat zien hoe cultuurbeleid vanaf 1930 stap voor stap werd verbonden aan vragen over streekidentiteit, landschap en gemeenschap. In die ontwikkeling speelde ook de kunstenaarsgroep De Ploeg een belangrijke rol: niet alleen als artistieke beweging, maar ook als symbool van een nieuwe culturele zelfbewustheid in Groningen.

In het landschap van De Ploeg

De lezing vindt plaats in Museum Wierdenland in Ezinge, midden in het eeuwenoude wierdenlandschap van Middag-Humsterland — een passende plek voor een verhaal over kunst, id

entiteit en provincie.

Praktische informatie

• Datum Donderdag 19 november 2026
• Tijd 20:00 – 21.30 uur
• Locatie Museum Wierdenland, Ezinge
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Over opkomen voor de belangen van de Groningers

Sinds de vondst van het aardgas probeert de provincie Groningen haar belangen onder de aandacht te brengen in Den Haag. Eerst draaide die strijd vooral om de verdeling van de opbrengsten van het gas; later kwam de nadruk steeds meer te liggen op de gevolgen van de gaswinning en de afhandeling van de aardbevingsschade. Maar hoe probeerde de provincie voor zichzelf op te komen — en waarom bleek dat vaak zo moeilijk?

Spreker

Tijdens deze lezing gaat politiek historicus Wiek van Gemert in op de verhouding tussen Groningen en het Rijk sinds de ontdekking van het aardgas. Hij laat zien hoe het provinciebestuur zich bewoog tussen economische kansen, politieke afhankelijkheid en groeiende maatschappelijke onrust.

Interview met bewoners

De lezing vindt plaats in de Geertsemaheerd in Slochteren, een locatie die de gevolgen van de aardbevingen zichtbaar en tastbaar maakt. Pietsje van der Leeuw en Jounne van Donselaar, bewoners van de Geertsemaheerd, worden geïnterviewd door historicus Maarten Zwiers, werkzaam bij Erfgoed in Groningen en de RUG. Op de rijksmonumentale boerderij combineren zij zorg met een zinvol buitenleven. Ze zetten zich in voor het behoud en de restauratie van een monument dat veel te verduren heeft gehad van onder andere de gaswinning. Hun persoonlijke ervaringen geven een indringende inkijk in de menselijke kant van het gaswinningsdossier.

Praktische informatie

• Datum Zondag 11 oktober 2026
• Tijd 14:00 – 16:00 uur
• Locatie Geertsemaheerd, Padje 9, Slochteren
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Het Groninger provinciebestuur heeft zich door de tijd heen onderscheiden door zijn ambitieuze blik. Waar andere provincies vaak voorzichtig opereerden, presenteerde Groningen opvallend regelmatig grootschalige plannen. Deze manier van denken speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van economische en infrastructurele projecten, met name rond de haven van Delfzijl en de industrialisering van het gebied.

Sprekers

In deze lezing gaan Dirk Jan Wolffram, hoogleraar moderne geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen, en Stefan Couperus, universitair hoofddocent en onderzoeker naar politiek en bestuur in Nederland en Europa, in op de vraag hoe dit “groot denken” tot stand kwam. Wat dreef het provinciebestuur? Welke kansen zag men? En hoe beïnvloedden deze keuzes de ontwikkeling van Noordoost-Groningen?

Daarnaast deelt Harm Post, voormalig directeur van Groningen Seaports, zijn ideeën over de plannen voor de uitbreiding van de Eemshaven. In 1974 was er een wereldwijde oliecrisis waardoor de pas uitgebreide haven op zoek moest naar een nieuwe invulling. Die werd gevonden in energie en data. Aan de vooravond van mogelijk een nieuwe energiecrisis moet nu alweer een besluit worden genomen over uitbreiding.

De lezing vindt plaats op een zeer toepasselijke locatie: het MuzeeAquarium Delfzijl, midden in het gebied waar veel van deze plannen hun sporen hebben nagelaten.

Praktische informatie

• Datum: 27 mei 2026
• Aanvang: 20:00
• Locatie: MuzeeAquarium Delfzijl

Deelname is gratis, aanmelden verplicht.

Van Meis-effect tot Statenstaking

De strokartonindustrie bepaalde in de Veenkoloniën decennialang het ritme van het dagelijks leven — en daarmee ook de sociale en politieke verhoudingen. Toen onvrede over werk en bestaanszekerheid groeide, wist één man die gevoelens te bundelen en richting te geven: communistenleider Fré Meis.

Tijdens deze lezing staat de vraag centraal hoe achterstelling en onbehagen in Groningen uitgroeiden tot een krachtige politieke beweging. Hoe wist Meis brede groepen arbeiders te mobiliseren? En waarom werd juist het thema werk zo’n bepalende kwestie in het provinciale bestuur?

Programma

Historici Wiek van Gemert en Stefan Couperus nemen je mee in een verhaal over industrie, strijd en politieke invloed — van het zogeheten ‘Meis-effect’ tot de Statenstaking.

Aansluitend wordt de documentaire Symfonie voor de Veenkoloniën van Saskia Jeulink vertoond. ‘Hoe klinken de Veenkoloniën?’ is de centrale vraag die de film stelt. Componist en jazzpianist Jurriaan Berger verzamelt geluiden uit het gebied en vertaalt die samen met het Veenkoloniaal Symfonie Orkest in een compositie. Zo schetsen zij een muzikaal portret van de Veenkoloniën, aangevuld met archiefbeeld en herkenbare plekken. Lukt het hen om het karakter van de Veenkoloniën te vangen?

Locatie met geschiedenis

De lezing vindt plaats bij Siep & Co in Oude Pekela, gevestigd in de voormalige strokartonfabriek Free & Co. Tussen de oude fabriekshallen komt de geschiedenis van arbeid, industrie en strijd op een tastbare manier tot leven.

Praktische informatie

• Datum 27 september 2026
• Tijd 14:00 uur (inloop 13:30)
• Locatie Siep & Co, H.Westerstraat, Oude Pekela
• Entree gratis, aanmelden verplicht

Over de sociaaldemocratische regentencultuur in Groningen

In Groningen waren sociaaldemocratische bestuurders en politici jarenlang dominant in het provinciebestuur. Hun invloed was vele decennia voelbaar en legde de basis voor de zogenoemde ‘rode dynastieën’. Welke families en individuen waren bepalend? Welke projecten en besluiten voerden zij door, en hoe werkten zij samen of botsten ze juist met andere politieke spelers?

De 1 mei demonstratie met o.a. Fré Meis en Jacques Wallage achter een spandoek van PvdA, CPN, PSP en PPR. Foto: Persbureau D. van der Veen, collectie Groninger Archieven.

Sprekers

In deze zesde lezing van de reeks Voortgang & Tegenwind gaat Stefan Couperus, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen, in op de politieke cultuur van deze sociaaldemocratische regenten. Hij belicht de macht, netwerken en strategieën van de bestuurders die decennialang het gezicht van het Groninger provinciebestuur bepaalden, en laat zien hoe zij zich verhielden tot medestanders én politieke tegenstanders.

Tjeerd van Dekken, voormalig PvdA-gedeputeerde, vertelt hoe zijn betrokkenheid bij de komst van een asielzoekerscentrum hem de politiek in bracht. Vanuit zijn eigen ervaringen reflecteert hij op de veranderende rol van de PvdA in Groningen, de verwachtingen van de achterban en de uitdagingen van besturen in een tijd waarin vanzelfsprekende politieke machtsposities onder druk staan.

Berlagehuis

De lezing vindt plaats in het monumentale Berlagehuis in Usquert, een locatie die prachtig past bij het thema van regionale politiek en bestuur.

Praktische informatie

• Datum: 10 juni 2026
• Aanvang: 20:00
• Locatie: Berlagehuis, Usquert

Deelname is gratis, aanmelden verplicht

Op 11 juni organiseren Erfgoed in Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen het symposium Pionieren op het web over de begindagen van het internet en hoe Groningen hierin een voortrekkersrol vervulde.

Lancering vernieuwde website De Verhalen van Groningen

Tijdens het symposium lanceren we de vernieuwde website De Verhalen van Groningen, waarbij gebruikgemaakt wordt van de innovatieve strategie Linked Open Data.

Onderzoek naar de vroege internetgeschiedenis

Nu het internet enkele decennia oud is en is uitgegroeid tot onmisbaar onderdeel van ons leven, loont het de moeite om eens terug te blikken op de geschiedenis van het internet. Precies dat deden onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen. Ze doken de vroege internetgeschiedenis in en ontdekten dat in Groningen vaak voorop werd gelopen als het gaat om digitale technieken.

Experimenten met online journalistiek

Stichting Internet Access (1992) was een van de eerste Nederlandse providers; de Groninger Internet Courant (1997) experimenteerde als een van de eersten met online journalistiek. In een paneldiscussie reflecteren pioniers uit die tijd — waaronder de eerste webmaster van de RUG en een voormalig concerndirecteur van de gemeente — op hoe het internet lokaal vorm kreeg en waarom die geschiedenis vandaag nog relevant is.

Programma

Het volledige programma wordt binnenkort bekend gemaakt. Reserveren voor het gratis symposium kan alvast!

Praktische informatie

• Datum 11 juni 14:00 – 16:00 uur
• Locatie Oude Boteringestraat 38, Groningen
• Deelname gratis, reserveren verplicht