Bekijk nieuwsbrief in uw browser
alt_textalt_text

ERFGOEDLOPER

Nieuws van Centrum Groninger Taal & Cultuur en Erfgoedpartners

nummer 253 | 06/05/2022

alt_text
list

In dit  nummer

  • Presentatie project Archeologie in het Groninger landschap
  • Nieuwe publicaties
  • Lezing Martijn Wieling over streektaalonderzoek
  • Dag van de Noord-Nederlandse Archeologie 
  • Vacature Conservator Fraeylemaborg
  • Maak kennis met Janneke Procee
  • Collectie Groningen uitgelicht
  • Platform Moleneigenaren
column-icon

Column 

Kunst voor wat het waard is

Deze week las ik “Het débacle der kunstkenners” dat Godfried Bomans op
2 augustus 1945 schreef in de Volkskrant. Het stuk beschrijft de reactie van Nederlanders op de ontmaskering van meestervervalser Han van Meegeren en het publieke plezier dat daarover losbarst. Bomans analyseert dat het vermaak niet zozeer Han van Meegeren betreft, maar meer de kunstkenners die met al hun gezag toch ten onrechte een vervalsing voor een echte Vermeer aanzagen. Bomans legt in zijn essay de relatie bloot tussen (in mijn woorden) de driehoek kunst, kennis en kapitaal. Kunst is niet alleen een particuliere waardering waarbij je een object mooi of waardevol kunt vinden, maar vooral iets voor kenners waarmee grote sommen geld gemoeid zijn en waarover ‘eenvoudige burgers’ geen oordeel kunnen vellen.
In deze zelfde week las ik dat de “Vaandeldrager” van Rembrandt een tournée gaat maken langs alle provincies voor het in het Rijksmuseum een vaste plaats krijgt. Dit schilderij is door de minister van Cultuur voor 175 miljoen aangekocht van een Franse familie, omdat het doek behoort tot een bijzondere categorie waarbij het “nu of nooit” was. Bovendien vult het een gat in de collectie van het Rijksmuseum omdat de Vaandeldrager de opmaat vormt tot de Nachtwacht. Onwillekeurig moest ik aan het verhaal van Bomans denken. Niet dat ik denk dat de Vaandeldrager een vervalsing is, maar wel dat kunst, kennis en kapitaal nog steeds bepalen wat wij in de musea bewaren en te zien krijgen. De grote uitdaging van dit moment is dat musea bewaren en presenteren wat voor de samenleving waardevol is. Diversiteit en inclusiviteit zijn daarbij van groot belang. Als je vanuit deze visie kijkt naar onze nationale collectie, denk ik niet dat de Vaandeldrager het gat in de nationale collectie representeert dat 175 miljoen waard is. Volgens mij hebben kennis en kapitaal een bondgenootschap gesmeed en wordt onder druk van de Tweede Kamer het nieuw verworven schilderij langs de provincies gestuurd. Ik hoop dat de Kamer zijn tanden laat zien bij de volgende keer dat er een aankoop voorbij komt en dat diezelfde Kamer de minister aan de tand voelt over de inclusiviteit en diversiteit van het verzamelbeleid van musea. Het wordt tijd dat musea een einde maken aan de zielloze verbinding tussen kapitaal en kunst.
 

column-icon Roeli Broekhuis

Presentatie project Archeologie in het Groninger landschap

Op vrijdag 13 mei opent gedeputeerde Mirjan Wulfse het digitaliseringsproject Archeologie in het Groninger landschap in Museum Wierdenland in Ezinge. De oogst van dit project bestaat uit 10 korte podcasts over waardevolle archeologische vondsten in de provincie Groningen die op de vindplaats kunnen worden beluisterd, en de digitalisering in beeld en tekst van deze en nog 10 andere vondsten. Dit archeologieproject werd gerealiseerd door het Platform Archeologie en Publiek in samenwerking met Erfgoedpartners.

Als je het niet weet, rijd of wandel je zo aan archeologische locaties
voorbij. Op 10 van deze archeologische locaties kun je nu via een QR-code luisteren naar een podcast over de vondst en het landschap. VPRO radiomaker Mathijs Deen interviewde voor elke podcast op locatie de betrokken archeoloog. De verhalen en afbeeldingen van de twintig belangrijke archeologische vondsten in Groningen en de podcasts van tien daarvan zijn te zien en te horen op www.collectiegroningen.nl: Bladeren (collectiegroningen.nl)
Het project was mogelijk mede dankzij een financiële bijdrage van het Prins Bernhard Cultuurfonds en het Mondriaanfonds.

Beeld: vroegmiddeleeuws grafveld Godlinze;
foto: Henk Postma

Nieuwe publicaties

Het toeristenseizoen is weer begonnen en gelukkig kunnen de musea weer gasten ontvangen. Erfgoedpartners heeft de afgelopen maanden gewerkt aan de totstandkoming van vertrouwde uitgaven, die aan de bezoekers meegegeven kunnen worden.

Museummagazine voor Noord-Nederland | Noord-Duitsland 2022-2023
Het magazine is gereed en zal naar verwachting deze maand worden verspreid over de musea, VVV-kantoren, campings, hotels en dergelijke. Ontvangt u geen voorraad magazines, dan kunt u via de website pakketten of losse exemplaren bestellen. Of u stuurt een mail naar info@erfgoedpartners.nl. Op de website is vanaf volgende week ook de digitale versie te downloaden.
https://erfgoedpartners.nl/

Klankjuwelen 2022 / Orgelkalender Groningen & Ostfriesland  
Het orgelmagazine Klank/gjuwelen, een (tweetalige) uitgave van Erfgoedpartners en het Ostfriese ORGANEUM, is eveneens gereed in een oplage van 5.000 exemplaren. De orgelcommissies hebben daarover bericht ontvangen. De 900 donateurs van de Stichting Groningen Orgelland ontvangen een
exemplaar tezamen met een nieuwsbrief van Stichting Groningen Orgelland. 

Dit jaar heeft Erfgoedpartners ook een handzaam boekje laten maken: Orgelkalender Groningen & Ostfriesland met het overzicht van de orgelconcerten in beide regio’s. Achterin het boekje een overzicht met de contactgegevens van de orgelcommissies in Groningen. De oplage van de kalender is 2.000 exemplaren. 
https://erfgoedpartners.nl/publicaties/klankjuwelen/
 
de Zelfzwichter
Het eerste nummer van ons molenblad de Zelfzwichter verscheen eind april met als thema Molens en educatie. Hoe ontvang je bijvoorbeeld kleuters op de molen maar ook hoe worden molenaars opgeleid. Daarnaast de vertrouwde rubrieken Molenonderhoud, Ander Molennieuws, Museale Molenvondst. Ook in dit nummer een boekenrecensie.
erfgoedpartners.nl/publicaties/de-zelfzwichter/

De hier boven vermelde uitgaven zijn gratis. Bij verzending behoeven alleen de verzendkosten te worden betaald. Afhalen kan ook na afspraak: info@erfgoedpartners.nl.

Beeld: omslag Klankjuwelen 2022

Lezing Martijn Wieling over streektaalonderzoek

Op zondag 15 mei vindt er in de bibliotheek van Stadskanaal een lezing plaats over het streektaalonderzoek dat aan de Rijksuniversiteit Groningen gedaan wordt. Bijzonder hoogleraar Nedersaksische / Groningse Taal en Cultuur prof. dr. Martijn Wieling vertelt over de digitale technieken die er in zijn lab ontwikkeld worden voor het onderzoek naar taalvariatie. Promovendi Martijn Bartelds en Raoul Buurke zullen hun onderzoek naar het Gronings en enkele technieken toelichten. Ook zal er een demonstratie plaatsvinden van de recent ontwikkelde onderwijsapplicatie Van Old noar Jong. De lezing begint om 14:30 uur en kost €4,50 per persoon (€1,50 voor donateurs van het Streekhistorisch Centrum in Stadskanaal). Kaartjes en meer informatie zijn beschikbaar via de website van het Streekhistorisch Centrum.

Beeld: onderzoek naar dialect

Dag van de Noord-Nederlandse Archeologie 
18 juni Noordelijk Archeologisch Depot Nuis

Op zaterdag 18 juni vindt de vijfde editie van de Dag van de Noord-Nederlandse Archeologie  plaats. De Dag is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over de geschiedenis en archeologie van Noord-Nederland. Het zal onder andere mogelijk zijn om demonstraties van re-enactors bij te wonen, lezingen te volgen en om vondsten te laten determineren. Het wordt een informatieve dag waarbij voldoende gelegenheid zal zijn om veel kennis op te doen en contacten te leggen. 

Aanmelden voor informatiemarkt
AWN Afdeling Noord & Noordelijk Archeologisch Depot stelt verenigingen, musea en andere archeologie gerelateerde instellingen uit Noord-Nederland graag in de gelegenheid om zich kosteloos te presenteren tijdens een informatiemarkt in het depot.
De Dag start om 10:00 uur en eindigt om 16:30 uur. Als deelnemer krijgt u de beschikking over een kraampje met een oppervlak van ongeveer twee vierkante meter. Voor catering wordt gezorgd.

Indien uw organisatie wenst deel te nemen aan de informatiemarkt, dan vragen wij u het aanmeldformulier in te vullen en te mailen naar: nad.nuis@provinciegroningen.nl

Ook voor verdere vragen is dit mailadres van toepassing.

Beeld: Deze twee benen kammen, die nu bewaard worden in het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis, zijn in 1894 geschonken aan het Groninger Museum door Jan Schepel uit Winsum. Schepel was een bekende Groninger die stamde uit een Noordbroekster landbouwgezin.
Foto: Dirk Fennema

Vacature Conservator Fraeylemaborg

Na ruim 40 jaar gaat de huidige conservator van de Fraeylemaborg in Slochteren met pensioen en de organisatie is op zoek naar een enthousiaste kunst- of cultuurhistoricus die in de voetsporen van Henny van Harten-Boers wil treden. De nieuwe conservator begint zo mogelijk in augustus 2022. Hij of zij werkt tot het einde van het kalenderjaar samen met Henny zodat een goede werkoverdracht kan plaatsvinden. Sollicitaties kunnen vóór 01-06-2022 gemaild worden naar Marjon Edzes, directeur van de Fraeylemaborg.
Vacaturetekst conservator Fraeylemaborg

Beeld: Fraeylemaborg;
foto: Anton Tiktak, Arte del Norte

Maak kennis met Janneke Procee

De erfgoedwereld in Groningen was voor Janneke Procee (1981) geen bekend terrein. Als directeur bedrijfsvoering & zorgverkoop van Verslavingszorg Noord-Nederland – vanaf januari 2022 – houdt ze zich in het dagelijks leven met heel andere dingen bezig dan met erfgoed. Sinds kort maakt Janneke als beoogd penningmeester deel uit van het bestuur van Erfgoedpartners. Het is de bedoeling dat ze de huidige penningmeester Henk Steegstra op termijn gaat opvolgen. Maar ze trekken nu nog gezamenlijk op. Beiden komen uit de accountancy. Steegstra riep dan ook bij de kennismaking uit: ‘Wij komen uit hetzelfde nest!’ Voor het bestuur van Erfgoedpartners werd Janneke gevraagd door voorzitter Koos Wiersma met wie ze in de Raad van Toezicht van de Kunstkerk in Warffum zit. ‘Ik ben in principe een Bètamens maar dat betekent voor mij zowel een liefde voor cijfers als mensen. Ik houd ervan cijfers toegankelijk te maken voor mensen. Het is net als thuis: je moet uit de kosten komen. Erfgoed kost geld, je moet verstandige keuzes maken en kunnen uitleggen wat het doel van een project is en waaraan het geld is besteed. Je maakt afwegingen en bent daarop aanspreekbaar.’

Zo langzamerhand krijgt Janneke steeds meer zicht op het werk van Erfgoedpartners. ‘Ik was positief onder de indruk van de breedte van het werkveld. Die schaalvergroting moet je zichtbaar maken. Wat is bijvoorbeeld het effect van erfgoededucatie en wat is de waarde van een steuninstelling als
Erfgoedpartners? Welke communicatiemiddelen zetten wij in om dat duidelijk te maken?

 Zowel Janneke als haar man zijn noorderlingen. ‘Ik ben geboren in Friesland, opgegroeid in Drenthe en heb gestudeerd in Groningen (RuG). Mijn oma was afkomstig van Spijk en ik herinner mij dat een paar nichtjes en ik wel eens met haar door dat dorp en de wijde omgeving reden en dan bijvoorbeeld lunchten bij een borg. De borgen spreken mij ook zeer aan. Evenals overigens de binnenstad van Groningen. Als je tijdens de lockdown door de stad liep, waar het toen zo stil was, kon ik mij zeer verliezen in die prachtige gebouwen. Daar heb je geen yoga voor nodig. Mijn man en ik wonen met onze twee kinderen, een jongen en een meisje van 10 en 12 jaar, in een jarendertig huis in Groningen en ik geniet van de details en de bouwstijl van het huis.’

Ouders hebben doorgaans invloed in welke mate hun kinderen in aanraking komen met kunst en cultuur. Janneke ontkent dat niet maar geeft aan dat het in hun geval ook een beetje andersom is. ‘Wij hebben onze dochter voor een verjaardag lid gemaakt van de juniorclub van het Groninger Museum en daardoor ben ik al twee of drie keer in dat museum geweest.’

Erfgoed: nog niet voor iedereen vanzelfsprekend maar Janneke kan van harte zeggen: ‘ik gun het ook anderen om daarmee in contact te komen!’

Beeld: Janneke Procee; foto: eigen foto

Collectie Groningen uitgelicht

Op het erf van de meeste boerderijen stond ter hoogte van de keuken een klein stenen gebouwtje: de stookhut. Het was een praktisch huisje zonder luxe: vier muren, een pannendak met schoorsteen, een paar ramen en een deur. Binnen was het sober ingericht. Met een grote blikvanger: een grote ijzeren kookpot. In de noordelijke streken stond deze pot bekend als de 'zwienepot'.

Deze grote pot had een inhoud van tweehonderd liter en werd gebruikt voor het koken van varkensvoer. Afhankelijk van het aantal te voeren varkens werd hier een of meerdere keren per week een partij aardappelen in gekookt, door de boer zelf verbouwd. Het vuur werd flink opgestookt met takkenbossen, snoeihout uit de houtwallen die op een hoop bij de boerderij lagen. Het was vaak de taak van de kinderen het vuur op te stoken en aan de gang te houden. Waren de aardappelen eenmaal gaar, dan werden ze fijngestampt met een grote 'klauw' die naast de pot hing. Daarna was het feest voor de varkens.

Maar de zwienepot diende meer doelen. Met een grote inhoud was de pot ook uitstekend geschikt om de gezinswas in te koken.
Op zondagmiddag werd het vuur flink opgestookt, en met oude jassen ingepakt hield men de kookpot met de was warm nadat het vuur gedoofd was. Op de vroege maandagmorgen begon dan de wekelijkse wasdag. Daarnaast werd de zwienepot gebruikt voor de 'weck', het inmaken van groente en fruit. De oogst van de boomgaard en de moestuin ging in met heet water gesteriliseerde weckflessen en werd in de kelder opgeborgen voor de komende winter.

In het najaar was het dan tijd voor de slacht van varkens. In het hete water van de zwienepot werd het haar van de stukken varken gebroeid. Daarna werd in de zwienepot bloedworst gekookt. En was dat klaar, dan gingen de kop, de lever en het hart in de pot voor het maken van leverworst en hoofdkaas.

Dankzij de opkomst van de 'nieuw tijd' is de zwienepot met al haar functies verdwenen. Ze werden gesloopt, gebruikt als drinkbak voor het vee in het land en een enkele keer zie je ze nog wel als bloembak op een boerenerf. Maar bij de Oudheidkamer Fredewalda zie je de zwienepot nog in haar oude glorie, boven het vuur in de stookhut.

Beeld: Harm Bellinga, Arte del Norte

Platform Moleneigenaren

De aangekondigde platformbijeenkomst moleneigenaren (Erfgoedloper nr. 251) wordt niet gehouden op 11 mei maar wordt verplaatst naar een nog bekend te maken datum. De leden van dit platform worden daarover zo spoedig mogelijk geïnformeerd.

Beeld: moleneigenaren voor koren- en pelmolen Aeolus in Adorp;
foto: Jelte Oosterhuis

Cursus Begraven en Beleid

column-icon

19 en 20 mei

clock

column-icon

Doopsgezinde kerk, Groningen

Workshop Linked Open Data

column-icon

9 juni

clock

13:30 – 16.30 uur

column-icon

Doopsgezinde kerk, Groningen
 

Groninger Molenweekend

column-icon

11 en 12 juni

clock

column-icon

Groninger molens

alt_textalt_text

Erfgoedloper is een uitgave van ERFGOEDPARTNERS Stichting Erfgoedpartners Lopende Diep 8 Groningen, Gr 9712 NW Netherlands (050) 313 00 52. Reacties en kopij: info@erfgoedpartners.nl.

Deze nieuwsbrief kon tot stand komen mede dankzij de jaarlijkse subsidie van de Provincie Groningen.

Wanneer u de Erfgoedloper niet langer wenst te ontvangen,
kunt u dit aangeven door op deze link te klikken.

Let op: als u zich afmeldt, ontvangt u geen enkele mail meer van Erfgoedpartners en Centrum Groninger Taal & Cultuur. Als u zich alleen voor de Erfgoedloper wilt uitschrijven, pas dan uw voorkeuren aan.

U ontvangt deze mail omdat u ingeschreven bent voor onze nieuwsbrief.

Copyright (C) 2022 Stichting Erfgoedpartners All rights reserved.

Stuur deze mail door naar een vriend
Update profiel

Email Marketing Powered by Mailchimp