Deze e-mail is verzonden door Erfgoedpartners. Hier kunt u deze nieuwsbrief lezen in uw browser.         
Beeld: Hinsz-orgel Petruskerk te Leens; foto: Jelte Oosterhuis
Beeld: detail Hinsz-orgel Mariakerk Uithuizermeeden; foto: Bert Veening
Orgelconcert/-demonstratie
Mariakerk Uithuizermeeden
Sietze de Vries


Livestreamconcert door Sietze de Vries gratis te volgen via: https://youtu.be/oZqLGZks_eI
De Vries zal uitgebreid over het orgel vertellen en het demonstreren. Daarnaast speelt hij nog wat stukken en improviseert.

Datum: 17 april
Tijd: 20:00 uur
Beeld: Hinszorgel Uithuizermeeden; foto: Jelte Oosterhuis
Het Hinsz-orgel in de Mariakerk te Uithuizermeeden

De orgelbouwer Albertus Anthonie Hinsz (Hamburg, 1704 - Uithuizen, 17 maart 1785) heeft in de achttiende eeuw een aantal belangrijke orgels in de provincie Groningen nagelaten. Het orgel in Uithuizermeeden is daarvan een goed voorbeeld.

Albertus Anthonie Hinsz is een exponent van de Noord-Duitse Schnitgerschool die veel invloed heeft gehad op de orgelbouw in Noord-Nederland. Hinsz was een leerling van de zoon van de grote orgelbouwer Arp Schnitger. Hij nam uiteindelijk de werkplaats van Schnitger over. Zijn eerste zelfstandig gebouwde orgel staat in Zandeweer en dateert van 1731. Hierna volgden vele nieuwbouwklussen maar ook restauratieprojecten. In onze provincie hebben de orgels in Leens (1733), Appingedam (1744) en Midwolda (1772) een grote bekendheid. Het zijn parels in het Groninger orgellandschap met een unieke klankkleur. Ook in Meeden en Haren is een Hinsz-orgel te vinden. Het orgel in Uithuizermeeden was het laatste orgel van de hand van Hinsz (1785). Hij overleed tijdens de bouw, waarna het project werd afgerond door zijn meesterknechten. Dat Hinsz ook landelijk bekendheid verwierf is te zien aan opdrachten die hij kreeg uit onder andere Harlingen, Kampen en Wassenaar.

Hinsz gaf zijn orgels altijd kenmerkende fronten mee. Zo lijken de orgels in Leens en Uithuizermeeden qua uiterlijk veel op elkaar. Maar ook op het gebied van klankkleuren was Hinsz erg vernieuwend. De orgels van Hinsz zijn uitgerust met een breed palet aan klanken. Hierdoor was het nog beter mogelijk om het orkest na te bootsen. Op een orgel zitten veel verschillende registers en het is als organist de kunst om al die verschillende registers op een zo mooi mogelijke wijze met elkaar te combineren. Het orgel in Uithuizermeeden heeft 28 registers, verdeeld over het hoofdwerk, het rugwerk (het ‘kleine’ orgeltje achter de rug van de organist) en het pedaal (het klavier dat met de voeten wordt bespeeld). Elke organist kan dus naar hartenlust combinaties maken. Sietze de Vries zal hier vast in gaan slagen!
Beeld: Leo van Doeselaar geeft een masterclass
Masterclass Leo van Doeselaar
Martinikerk Groningen

Leo van Doeselaar, titulair-organist van de Martinikerk, geeft een orgelworkshop voor gevorderde amateurs, conservatoriumstudenten en/of vak-organisten. Iedere deelnemer krijgt een half uur les van Van Doeselaar. De lessen zijn samen met de andere deelnemers. De sfeer is leerzaam en gemoedelijk. Vanwege deelname van internationale organisten is de voertaal voornamelijk Engels. Voor deelname aan de masterclass kunt zich per e-mail aanmelden via info@martinikerk.nl. Het zou fijn zijn als u van tevoren aangeeft welk muziekstuk u wilt uitwerken. Deelname is € 25,-.

Datum: 24 april
Tijd: 10:00 uur
Beeld: Nieuwe Kerk; foto: John Stoel
Koningsdagconcert
Nieuwe Kerk Groningen

Onder voorbehoud van mogelijke coronamaatregelen hebben de Vrienden van de Nieuwe Kerk concerten op het programma staan, die alle plaatsvinden in de Nieuwe Kerk om 15:00 uur.
Tijdens het Koningsdagconcert is er niet alleen orgelmuziek te horen maar is er ook een koperkwintet te beluisteren.

Datum: 27 april
Tijd: 15:00 uur
Beeld: Lieuwe achter het orgel van de Martinikerk; foto: Jaap de Kok
Interview met Lieuwe Medema (12)
De 12-jarige Lieuwe Medema is een groot orgelliefhebber. Hij speelt al een aantal jaren orgel en heeft les bij Jaap de Kok. Lieuwe heeft zelfs al een keer op het orgel van de Martinikerk in Groningen gespeeld (zie foto). In dit interview vertelt Lieuwe over zijn passie voor orgel en muziek.
Door Rudi Diekstra

Lieuwe, waarom ben je gaan orgelspelen?
Ik heb orgels altijd heel mooi gevonden, sinds ik klein ben. Ook draaiorgels vind ik heel mooi. Ik ga heel vaak mee met de stads-draaiorgelman Joris ten Have. Ook het draaiorgel van Guus Diekstra heb ik heel vaak gehoord. Een aantal jaren geleden ben ik bij een concert van Tymen Jan Bronda geweest in de Lutherse kerk. De orgels zien er van buitenaf heel mooi uit. Ik begon orgels dus steeds interessanter te vinden. Daarom wou ik het zelf ook leren, en ben ik op orgelles gegaan. Ik ga met mijn ouders af en toe naar de Tehuisgemeente in Groningen, maar daar hebben ze niet echt een groot orgel, alleen een kistorgel. Dus eigenlijk heb ik het orgel meer zelf ontdekt. Wat ik zo mooi vind aan het orgel, is dat je een heel orkest na kunt doen. Het is niet een trompet, of een viool of een hobo, maar het is alles samengevoegd in één instrument.

Wat vinden jouw vrienden op school van jouw liefde voor orgels?
Ik zit op de Sint-Michaëlschool in Groningen. Mijn vrienden op school zeggen er eigenlijk niet zoveel van. Ze denken: ‘laat hem maar lekker gaan’. Met kerst mocht ik voor een schoolmusical op het orgel van de Martinikerk spelen. Als ik dan bij andere kinderen thuis was, zeiden hun moeders vaak: “Oh, wat prachtig dat je daar hebt gespeeld.” Mijn klasgenoten vinden klassieke muziek echt vreselijk. Maar ik denk dat als je er veel naar gaat luisteren, dat je het dan wel mooi gaat vinden.

Wat vind je van de orgellessen die je volgt bij Jaap de Kok?
Heel erg leuk. Wat ik er extra leuk aan vind is dat hij heel veel aandacht besteedt aan improvisatie en zelf dingen bedenken. En we doen heel veel in een les. Daar ben je dan de hele week zoet mee, dan heb je de hele week om dingen te oefenen. Ik oefen elke dag ongeveer een half uur. Momenteel heb ik nog geen orgel, maar binnenkort komt er wel een orgel thuis te staan. Naast orgel speel ik ook gitaar en zing ik in het Roder Jongenskoor, dus noten lezen kan ik al.

Luister je ook veel naar orgelmuziek?
Jazeker, ik heb hier een grote muziekbox waar ik heel veel orgelmuziek op luister. Ik vind BWV 564, een bekende Toccata van J.S. Bach heel erg mooi. Bach is mijn favoriete componist. De muziek is heel melodieus en zit heel goed in elkaar. Ik kijk vaak naar All of Bach of ik luister naar orgelmuziek op Spotify. Soms kom je dan hele mooie stukken tegen. Ik vind het ook heel leuk om te lezen met muziek op de achtergrond. Maar ik zet dan geen Bach op, want anders kan ik mij niet concentreren! Voor de rest heb ik nog geen favoriete organisten, maar omdat Jaap mijn leraar is, zeg ik dat Jaap mijn favoriete organist is. Daarvoor was dat Jos Maters, want daar heb ik ook lessen van gehad.

Loop jij net als alle orgelliefhebbers achteruit de kerk in?
Ja, dat is grappig dat je dat zegt. Nu ik erover nadenk denk ik dat dat inderdaad zo is. Het eerste wat ik doe als ik een kerk binnenkom, is naar het orgel kijken!

Wat zijn je plannen voor de toekomst?
Ik zou heel graag op nog grotere orgels willen spelen. En dan met het ‘volle werk’. Ik heb al op het orgel van de Martinikerk gespeeld en ook op het orgel van de Grote Kerk in Leeuwarden. Toen ik in Leeuwarden mocht spelen had ik nog geen orgelles. Ik heb toen het liedje ‘Jongejan en Ouwejan’ gespeeld met één vinger op het volle werk. Dat zal ik nooit meer vergeten! Ik zou later misschien ook wel beroepsorganist willen worden. Wat me daar zo leuk aan lijkt is dat je alle mooie orgels kan tegen komen over de hele wereld.
Beeld: Bouwe bij het Schnitgerorgel; foto: Els Luurtsema
Bouwe Luurtsema, secretaris Stichting Arp Schnitgerorgel Uithuizen, over zijn passie voor orgels en ander erfgoed

De Stichting Arp Schnitgerorgel in Uithuizen heeft voor de orgelzomer 2021 een prachtig programma samengesteld waarbij niet alleen orgels centraal staan maar er zeker ook aandacht is voor ander erfgoed. De commissie die dit programma samenstelde bestaat uit vier heren. Eén van hen is secretaris Bouwe Luurtsema (68). Bouwes belangstelling voor orgels maar ook voor historie dateert al van zolang hij zich kan herinneren. ‘Ik woonde vroeger in Rasquert en we hadden in de kerk in Baflo een orgel (Electro pneumaat van Pels) dat altijd mijn aandacht trok. Vanaf mijn 16e ging ik naar de orgelconcerten in Leens. Mijn vader wees mij geregeld op sporen in het landschap. Van hem heb ik waarschijnlijk mijn interesse in de geschiedenis.’

Ofschoon Bouwe geen orgelles heeft gehad, kocht hij op zijn negentiende een harmonium voor
25 gulden en dat instrument bezit hij nog steeds. Het staat nu bij hem thuis. ‘De muziek van de Noord-Duitse orgelschool en Bach vind ik fantastisch.’ Toen het Walcker-orgel in de Zionskerk in Uithuizen moest worden gerestaureerd, werd Bouwe voorzitter van de commissie, die de restauratie begeleidde. Het bracht hem onder meer met zijn gezin nabij Saarbrücken in Duitsland, waar toen nog het bedrijf van Walcker gevestigd was. Door deze contacten kreeg Bouwe de mogelijkheid om met de specialisten die voor de restauratie waren ingeschakeld, een reis naar Zuid-Duitsland te ondernemen om aan soortgelijke orgels van Walcker te refereren over bijvoorbeeld winddruk en klankconcept voor de intonatie. De contacten zijn er, vijfentwintig jaar na oplevering, nog steeds. ‘Af en toe mail ik nog met de huidige firmant Herr Gerhard Walcker.’ De restauratie werd destijds overigens voortreffelijk uitgevoerd door orgelmakerij Mense Ruiter. Het orgel functioneert nog uitstekend!

In 2001 werd het Arp Schnitgerorgel in de Jacobikerk in Uithuizen na restauratie officieel opgeleverd en bij die gelegenheid liet Bouwe Jan Smid, die bij die restauratie betrokken was, weten wel iets voor de commissie te willen betekenen. De rest is geschiedenis want sindsdien zet de huidige secretaris zich met veel energie in voor het (toentertijd) grootste dorpsorgel van Groningen.

De commissie vindt het belangrijk aan de weg te timmeren en samenwerking te zoeken met andere partijen. Zo is de “gezamenlijke Orgelcommissies Het Hogeland” in oprichting. Bouwe: ‘De meeste Orgelcommissies uit de voormalige gemeenten Bedum, De Marne, Eemsmond en Winsum, hebben besloten samen te werken bij de programmering van de orgelconcerten en subsidiering. Daarbij vinden ze het waardevol aansluiting te zoeken bij andere culturele programma’s. Bovendien wil de gelijknamige gemeente het liefst te maken hebben met één organisatie. Dat is voor ons zeker een stimulans om verbinding te zoeken ook met ander erfgoed.’ Dat erfgoed is volop aanwezig weet Bouwe. ‘Naast orgels hebben we kerken, borgen, pastorieën, boerderijen, tuinen en molens.’

Bouwe, van huis uit weg- en waterbouwkundige, was jarenlang werkzaam voor de gemeente Eemsmond. Dat verklaart ook mede zijn technische belangstelling voor orgels. De voormalige ambtenaar zit sinds zijn pensionering echter niet stil. Naast zijn werk voor de orgelcommissie geeft hij lezingen over bijvoorbeeld de 34 kloosters, die ooit in Groningerland te vinden waren. Zijn belangstelling daarvoor is aangewakkerd door het feit dat zijn dochter als zuster bij de orde van de Clarissen in een klooster is ingetreden. Daarnaast bouwt hij maquettes. Zo voltooide hij onlangs een maquette van de verdwenen borg Dijksterhuis, die gebruikt gaat worden bij de themamiddag van de landadel in Pieterburen op 12 juni. Ook maakte hij een maquette van klooster Sint Juliana, dat ooit in Rottum stond, geïnspireerd door een prachtig artikel in ‘Groninger kerken’. Daarnaast schreef Bouwe een boekje over de opgravingen van de steenhuizen Aylbada en Takuma bij Uithuizen, hij begeleidde dit project namens de gemeente. Ook over de steenhuizen en oude pastorieën weet hij te vertellen. Hij vindt het belangrijk de historie toegankelijk te maken.

Door zijn werk voor de orgelcommissie leerde de bevlogen secretaris al heel wat organisten kennen. En ook de (klank van de) orgels leert hij steeds beter kennen. ‘Ik lees er veel over en vergaar op die manier kennis.’

Wie meer wil weten over het Uithuizer Schnitgerorgel kan terecht op de website.

Een paar leuke filmpjes over het orgel:
Organisten over het Schnitger-orgel
Sietze de Vries improviseert op het Schnitger-orgel
BWV594 uitgevoerd door Peter Kofler in Uithuizen
Deze e-mail is verzonden door Erfgoedpartners.
U ontvangt deze mail omdat u ingeschreven bent voor onze nieuwsbrief.

Ons adres is:
Stichting Erfgoedpartners
Lopende Diep 8
9712 NW, Groningen
info@erfgoedpartners.nl

U kunt hier ons adres toevoegen aan uw adresboek

U kunt hier uw voorkeur aanpassen, of hier uitschrijven.
Let op: als u zich afmeldt, ontvangt u geen enkele mail meer van Erfgoedpartners. Als u zich alleen voor de Orgelagenda wilt uitschrijven, pas dan uw voorkeuren aan.

Email Marketing Powered by Mailchimp






This email was sent to <<E-mailadres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Stichting Erfgoedpartners · Lopende Diep 8 · Groningen, Gr 9712 NW · Netherlands