Deze e-mail is verzonden door Erfgoedpartners. Hier kunt u deze nieuwsbrief lezen in uw browser.         
Beeld: Schnitgerorgel van de Pelstergasthuiskerk in Groningen; foto: John Stoel
Beeld: het Britse Tenebrae Choir tijdens een eerder Schnitger Festival; foto: Jan Pruim
Schnitger Festival 2021
14 tot en met 17 oktober  
Op verzoek van de redactie schreef Elsbeth Mulder een bijdrage over de voorbereidingen voor het Schnitger Festival. Elsbeth is belast met de communicatie rond het Festival.
 
Thema ‘Grootse meerstemmigheid’
Schnitger Festival 
 
Oktober is nog lekker ver weg, ver genoeg om gewoon een Schnitger Festival te plannen, ondanks de onzekerheden rondom de coronapandemie. En dat doet Stichting Groningen Orgelstad dan ook: van 14 t/m 17 oktober vindt – als het allemaal goed gaat – in de stad Groningen de achtste editie van het Schnitger Festival plaats.
 
Dat betekent dat liefhebbers van cultuur, muziek en orgel eindelijk weer iets hebben om naar uit te kijken, want zoals altijd heeft de organisatie een serie bijzondere voorstellingen geprogrammeerd waarbij het Groninger orgel zich van z’n beste kant laat horen. Het thema is deze keer ‘grootse meerstemmigheid’. Dit verwijst naar het werk en de stijl van drie grote componisten uit de renaissance en de vroege barok die in 2021 een herdenkingsjaar beleven: Josquin des Prez (500e sterfjaar), Jan Pieterszoon Sweelinck en Michael Praetorius (beiden 400e sterfjaar). Tijdens het festival staan onder andere hun composities centraal en zal het volop genieten zijn van de stralende polyfonieën die onze Groningse kerken vullen.
 
Wie gaat al die mooie muziek spelen? Het programma staat nog niet helemaal vast, maar we kunnen hier wel alvast een tipje van de sluier oplichten. Als hoofdgasten van deze editie zijn Bernard Winsemius en Jürgen Essl uitgenodigd, beiden organisten van naam en faam en gespecialiseerd in de meerstemmigheid van de renaissance. Zij treden meerdere malen op en verzorgen tevens de openbare masterclasses.
Het thema van de grootse meerstemmigheid wordt ook bijzonder mooi verklankt door verschillende vocale ensembles die, al of niet samen met het orgel, prachtige programma’s brengen. Het Luthers Bach Ensemble (koor en orkest) brengt onder leiding van Jos van Veldhoven werken van onder andere Praetorius, en de zangers van het bekende Gesualdo Consort zingen muziek van Sweelinck. De organisatie is heel blij dat zij het Britse ensemble Stile Antico bereid heeft gevonden om naar Groningen te komen. Dit wereldberoemde gezelschap staat garant voor een schitterend slotconcert, met een programma rondom de componist Josquin des Prez.
Beeld: Daniël Lohues en Holland Baroque treden op tijdens het Schnitger Festival in 2019; foto: Jan Pruim
Cross-over
Het Schnitger Festival staat bekend om de verbinding dat het altijd legt tussen het orgel en andere muziek- en kunstuitingen. Ook bij deze editie zijn er echte cross-over voorstellingen te bezoeken. Eén ervan is ‘Tango! Piazzolla’, een parel van een productie waarin de bekende bandoneonspeler Carel Kraayenhof samen met tango-orgelspecialist Aart Bergwerff de melancholische Zuid-Amerikaanse melodieën van Astor Piazzolla (dit jaar 100 jaar geleden geboren) ten gehore zal brengen.
De stad-Groningse orgels die tijdens deze editie zullen klinken zijn het Martiniorgel, het Schnitgerorgel in de Der Aa-kerk, het Edskes-orgel in de Lutherse Kerk, het Timpe-orgel in de Nieuwe Kerk en het Schnitgerorgel in de Pelstergasthuiskerk.
 
De organisatie hoopt van harte dat de pandemie in oktober onder controle is en dat we dan weer in grote getale concerten kunnen bezoeken. De kaartverkoop gaat later van start dan normaal, waarschijnlijk pas na de zomer. Op de website, www.schnitgerfestival.nl, vindt u de meest recente informatie over het programma en de kaartverkoop.
Beeld: speeltafel orgel Mariakerk Oosterwijtwerd; foto: Jelte Oosterhuis
Orgels en klimaat
Een gesprek met Yvonne Nijlunsing, consulent behoud en beheer Erfgoedpartners

In week 6 werd Nederland geconfronteerd met winterse omstandigheden. De temperatuur dook ’s nachts flink onder nul. Overdag wist de februarizon de temperatuur weer rond nul graden te krijgen of in Groningen nèt daar onder. Heeft klimaat invloed op de conditie van het orgel en wat kan een orgelcommissie doen om de omstandigheden zo optimaal mogelijk te maken. Voorkomen is tenslotte beter dan genezen. De redactie van Orgelagenda sprak daarom met Yvonne Nijlunsing, consulent behoud en beheer bij Erfgoedpartners en houtrestaurator.

‘Orgels bestaan voor een groot deel uit hout en zoals de meeste mensen wel weten zet hout als het vochtig wordt uit en krimpt het bij droogte. Als het buiten vochtig is en de deuren van de kerk gaan of staan open, trekt het vocht de kerk in. Een tochtsluis of gordijn kan als buffer dienen en helpen om de directe invloed van vocht te temperen. Warme lucht trekt naar boven en neemt meer vocht op. Boven is het warmer dan in de rest van de kerk en dat is nadelig voor het orgel. Want uitdrogen is ook een groot gevaar. Denk maar eens aan jezelf: bij vriesweer wordt je huid vaak droger of merk je het aan je ogen. De centrale verwarming is voor de meubels in je huis nadelig, vooral in de winter. Gaskachels daarentegen zijn beter omdat in gas meer vocht zit.

Binnen- en buitenklimaat
Bij open deuren zorg je ervoor dat het binnen- en het buitenklimaat hetzelfde worden en vocht krijg je er niet zomaar uit. De buitendeuren van een kerk of museum openen is natuurlijk gastvrij voor het publiek maar voor de collectie is het slecht. Dat is een dilemma voor kerkbesturen of museumdirecties. Je wilt het publiek graag je kerk en orgel laten zien, of je museumcollectie, en dat hoop je te bevorderen door de buitendeuren uitnodigend open te zetten. Voor het orgel is dat echter geen goede zaak. Het maakt daarbij niet uit hoe oud het orgel is: 300 of 30 jaar, hout is hout.'
Beeld: hygrometer
Scheuren
'Houten pijpen zetten uit met vochtig weer. Leer krijgt het moeilijk bij uitdroging en er zitten veel stukjes leer in het mechaniek. Dan krijg je scheuren en scheuren gaan niet vanzelf dicht. Dat kan alleen met een restauratie worden opgelost. Scheuren hebben invloed op de klank, de pijpen geven dan een schor geluid. Om problemen te voorkomen, is het nodig om bij het orgel een bak met water te hebben om het orgel in conditie te houden. Dat vraagt zorg en aandacht van orgelcommissies en kerkrentmeesters. Regelmatig controleren of er nog voldoende water in de bak zit is dan ook belangrijk. Houd ook zoveel mogelijk de deuren gesloten om het binnenklimaat binnen te houden en stook zo kort mogelijk. Besef dat je bij stoken het klimaat op zijn kop zet. Schommelingen moeten zich zo langzaam mogelijk voltrekken.

Bij ieder orgel zou een hygrometer moeten hangen waarmee je het vochtgehalte in de gaten kunt houden. Spelers merken meteen als er iets vast zit. Zo bewegen de toetsen moeilijker.’

Concluderend:
● deuren zo weinig mogelijk open: houd het binnenklimaat binnen en het buitenklimaat buiten
● als er geen tochtportaal is, gordijnen ophangen
● vul regelmatig de bak met water bij het orgel
● hang een hygrometer bij het orgel op

Bij vragen over het behoud en beheer met betrekking tot orgels kan men Yvonne Nijlunsing mailen: nijlunsing@erfgoedpartners.nl
Beeld: omslag Klankjuwelen 2020
Klankjuwelen
Anders dan gebruikelijk zal Klankjuwelen niet rond 1 april verschijnen. Omdat het nog niet duidelijk is wanneer orgelconcerten weer gegeven kunnen worden, is door de uitgevers Erfgoedpartners en het Organeum afgesproken het moment van publicatie te verschuiven naar 1 juni. Deze datum hangt samen met het besluit van de veiligheidsregio dat er voor 1 juni geen grote evenementen in de provincie Groningen mogen plaatsvinden. 

De orgelconcerten en -activiteiten vóór 1 juni die wel doorgaan, zullen wij zoveel mogelijk digitaal onder de aandacht te brengen in onder andere de Orgelagenda, op Erfgoednieuws.nl en op de website van SGO.
Beeld: klokken Zeerijp
Klokken van de Jacobuskerk Zeerijp
Op zaterdag 6 februari kwam het busje met daarin medewerkers aan het RTVNoord-programma ‘Expeditie Grunnen 1,5 meter’ langs de majestueuze Jacobuskerk van Zeerijp waar op dat moment de klokkenstoel wordt gerestaureerd. De huidige Anna- en Jacobklok, in 1502 door Geert van Wou gegoten, hangt nu aan gedeeltelijk stalen krukassen. Deze worden vervangen door houten, rechte krukassen zoals het oorspronkelijk ook geweest is. Daarbij worden ook de luidwielen en bevestigingen vervangen. Dit werk wordt uitgevoerd door Simon Laudy van Klokken- en Kunstgieterij Reiderland.
Uitzending van zaterdag 6 februari 2021 om 18:00 - Bron: RTVNoord
De komende periode verschijnt de Orgelagenda weer maandelijks in plaats van tweewekelijks. Vanaf april 2021 hopen we u weer elke twee weken een Orgelagenda te kunnen sturen.
Deze e-mail is verzonden door Erfgoedpartners.
U ontvangt deze mail omdat u ingeschreven bent voor onze nieuwsbrief.

Ons adres is:
Stichting Erfgoedpartners
Lopende Diep 8
9712 NW, Groningen
info@erfgoedpartners.nl

U kunt hier ons adres toevoegen aan uw adresboek

U kunt hier uw voorkeur aanpassen, of hier uitschrijven.
Let op: als u zich afmeldt, ontvangt u geen enkele mail meer van Erfgoedpartners. Als u zich alleen voor de Orgelagenda wilt uitschrijven, pas dan uw voorkeuren aan.

Email Marketing Powered by Mailchimp






This email was sent to <<E-mailadres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Stichting Erfgoedpartners · Lopende Diep 8 · Groningen, Gr 9712 NW · Netherlands