Deze e-mail is verzonden door Erfgoedpartners. Hier kunt u deze nieuwsbrief lezen in uw browser.         
Beeld: Adolph Rots; foto: Damsterklokkenspel.nl

Carillonconcert in Appingedam
Bevrijdingsconcert door Adolph Rots op 1 mei
 

In tegenstelling tot orgelconcerten kunnen carillonconcerten tijdens de coronacrisis wel doorgaan. Op vrijdag 1 mei is het Damster carillon te horen als stadsbeiaardier Adolph Rots zijn Bevrijdingsconcert geeft. De datum 1 mei is niet zomaar gekozen. Het verwijst naar het bevrijdingsfeest op 1 mei 1945 in Appingedam. Het bevrijdingsconcert is er een in een reeks en wordt door de Koninklijke Nederlandse Klokkenspel Vereniging georganiseerd in het kader van de landelijke Beiaardestafette. In deze estafette worden circa 200 beiaardconcerten gegeven in plaatsen van opvolgende bevrijding. Het concert in Appingedam begint om 15:00 uur.

Voor wie er in Appingedam niet bij kan zijn: een eerder beiaardconcert in Appingedam.

Erwin Wiersinga, titulair-organist van de Martinikerk in Groningen, zou op 2 mei een concert geven in de Martinikerk in de serie Martini-Bach-concerten. Op verzoek van de redactie schreef hij hierover een bijdrage.
Beeld: Erwin Wiersinga © Foto: Elena Platonova

Bach integrale Martinikerk concert xv 2 mei 2020
'De veelzijdige Bach'

 

De in 2014 gestarte integrale uitvoering van het complete orgelwerk van Johann Sebastiaan Bach door de titulair organisten Leo van Doeselaar en Erwin Wiersinga moet door de corona crisis worden onderbroken. Het concert dat op 2 mei aanstaande was gepland heeft de titel meegekregen ‘De veelzijdige Bach’. Voor de voorgaande 14 concerten bedachten Leo en ik voor elk concert een titel waarin een bepaald aspect of periode uit het oeuvre van Bach werd belicht. Zo vonden er bijvoorbeeld concerten plaats gekoppeld aan het kerkelijk jaar (Passion, Pinksteren, de Lutherse Bach) en stijl (de Italiaanse Bach), et cetera. Van Bach is bekend dat hij niet slechts op zijn eigen unieke talent teerde, maar ook zijn gehele leven andere componisten die hij de moeite waard vond bestudeerde. Dit resulteerde niet zelden in composities geschreven in dezelfde stijl, waarbij Bach de originelen vaak overtrof.

In zijn jonge jaren werd Bach geïnspireerd door componisten als Georg Boehm en Johann Pachelbel, kopieerde hij het gehele oeuvre van de Franse componist Nicolas de Grigny en was hij verrukt over de muziek van Antonio Vivaldi die over de Alpen kwam aangewaaid. In  de laatste periode van zijn leven bestudeerde hij intensief de oude polyfonie van componisten als Palestrina. In de composities uit die tijd speelt het strenge contrapunt dan ook een grote rol. In dit programma zijn twee fuga’s uit  de  ‘Kunst der Fuge’ opgenomen, een heel boek van gecomponeerde stukken over één thema. Daarin laat Bach op onnavolgbare wijze zien wat hij allemaal kan met één simpel thema!

Voor dit concert, dat nu hopelijk volgend jaar gaat plaatsvinden, heb ik een programma uitgezocht waarin de veelzijdigheid van Bachs orgelwerk wordt belicht. In de vrije werken beginnend met een jeugdwerk, het Prealudium in G, en eindigend met het monumentale en indringende Prealudium en Fuga in b klein, een werk van het volledig  tot wasdom gekomen genie Bach. Ook zijn er koraalvoorspelen geprogrammeerd uit verschillende periodes in Bachs leven: van de vroege jeugdwerken uit de Neumeister Sammlung tot de rijpe koraalbewerkingen uit de Leipziger koralen.

Het is te hopen dat we weer gauw kunnen gaan genieten van alle orgelpracht in de provincie Groningen!

Organist Ludolf Heikens uit Midwolda geeft regelmatig rondleidingen in het Organeum in Weener. Op verzoek van de redactie schreef hij hierover een korte bijdrage.

Beeld: Ludolf Heikens èn Organeum exterieur

Mein Name ist Ludolf Heikens. Normalerweise mache ich so ab März die Führungen im Organeum in Weener.

Dieses Jahr gab es sogar schon Gäste im Februar und im April wollten schon mehrere große Gruppen kommen um das Haus und die Instrumente zu sehen und zu hören. Dabei gab es auch schon eine Reisegesellschaft aus Bonn die gerne eine Orgelfahrt nach Ostfriesland und der Provinz Groningen machen möchteEs gab so viel Interesse an diese Orgelfahrt das diese Gesellschaft eine zweite Fahrt im Mai organisieren wollte. Leider, leider, leider…


Das Virus kam und wir alle wissen was es jetzt auch für die kulturelle Veranstaltungen bedeutet. Auch die freie Führungen ab April am Mittwoch können nicht angeboten werden.

Das Organeum ist nicht nur für „Fachleute“ geeignet; es kommen viele Touristen um das Haus aus dem späten 19e Jahrhundert zu sehen. Eine Führung wobei die Erzählung vom Haus kombiniert wird mit Musik an den historischen Instrumenten ist ein Erfolg!!! Durchaus das Jahr kommen so viele Gruppen das gesagt werden kann: Das Organeum ist ein touristisches Begriff wobei die historische Orgeln Ostfriesland und Groningen immer die Gäste wieder zum Staunen bringen.

Es fällt mir persönlich denn auch sehr schwer nicht nur die Führungen nicht machen zu können aber es fehlt auch das schöne Kontakt mit dem Publikum derzeit. Doch, Orgelspielen geht immer noch! Die fast original erhaltene Hinszorgel zu Midwolda kann ich jeden Tag spielen und gibt mir viel musikalische Freude!

Organist en dirigent Henk de Vries zou samen met trompettist Lubertus Leutscher op 25 april in de Petruskerk in Zuidbroek een concert verzorgen. In het navolgende interview vertelt hij wat ze hadden willen spelen en gaat hij in op zijn plannen voor het muzikale najaar.
Beeld: Henk de Vries
Organist en dirigent Henk de Vries geniet van enthousiasme

‘Het is allemaal nogal onwerkelijk’, begint Henk de Vries dit interview. ‘Niks meer met je passie kunnen doen en alles online’. Nee, het liefst ziet Henk zijn leerlingen en koorleden niet via het scherm. ‘Als ik een concert bezoek, kan ik genieten van de expressie, de mimiek van de uitvoerenden. Het is soms ontroerend om mensen te zien spelen.’

Thuis lesgeven
Dat betekent niet dat Henk door het coronavirus stilzit. Hij geeft bijvoorbeeld zijn vijf orgelleerlingen nog steeds les. ‘Ik zit dan achter de digitale piano en de leerlingen zijn thuis of gaan met een laptop of telefoon naar een kerk. Ik kan de leerlingen op deze manier aanwijzingen geven wat betreft tempi, registratie en dergelijke.’ Ook voor zijn vier koren heeft Henk een programma. ‘Ik maak online filmpjes, die geplaatst worden op een speciaal voor dit doel gemaakte pagina. De leden loggen in en kunnen daar de filmpjes downloaden. De aanleiding is vervelend maar je wordt wel creatief op deze manier.’

YouTube
Over creatief gesproken. Er zijn musici die concerten op YouTube plaatsen. Henk vindt dat dit online platform ook wat minpuntjes heeft. ‘Dat dat allemaal gratis kan, vraag ik me wel eens af. Ik plaats daar vraagtekens bij. Waarom doen ze dat? En werkt dit door nà corona? De cultuursector snakt naar geld en ondertussen plaatsen musici gratis filmpjes op YouTube, ik vind dit lastig te rijmen.’

Sturm und Drang
Ook voor Henk geldt dat hij moet nadenken over de programma’s die dit voorjaar stonden gepland. Doorschuiven of afgelasten? Op 25 april zou de organist met trompettist Lubertus Leutscher een concert geven in de Petruskerk in Zuidbroek: ‘een luchtig voorjaarsconcert’. ‘Het programma zou bestaan uit vrolijke muziek uit de laatbarok-rococo met een suite van Händel, muziek van Bach en van zijn zoon Carl Philipp Emanuel.’ Deze laatste leefde in een tijd dat Sturm und Drang (1770-1786) opgeld deed in Duitsland. Het is de overgangstijd van de Verlichting. Bij de Stürmer und Dränger gaat het vooral om het verwoorden van de persoonlijke ervaring, de emotie en het genie dat naar vrijheid streeft. ‘Ook Italiaanse componisten als Vivaldi en Corelli zouden aan bod zijn gekomen.’ Later dit jaar, is de bedoeling, wordt dit concert op een nog te bepalen moment alsnog gegeven.

Bach bij kaarslicht
Het meest sfeervolle concert van de zomer: Bach bij kaarslicht. In de Orgelagenda 2020, zoals het is te vinden in Klankjuwelen 2020, is dit concert zo omschreven. Op 28 juli verzorgt Henk een concert in de Petruskerk in Zuidbroek waarmee de 270ste sterfdag van grootmeester Johann Sebastian Bach wordt herdacht. Mogelijk dat er nog een solist aan dit concert zal meewerken maar wie dat is, is nog een verrassing. En om het kaarslicht goed tot zijn recht te laten komen, begint dit concert pas om 22:00 uur, als het donker begint te worden. ‘Na het concert trakteren wij de bezoekers op een glaasje wijn.’

Daarvoor geeft Henk op 5 juli nog een concert in Loppersum in de serie zomerconcerten in Maarland. En als dirigent verzorgt hij op zaterdag 21 november met zijn Dutch Choral Singers een Evensong in Zuidbroek. Het orgel wordt dan bespeeld door Vincent Hensen-Oosterdijk. Deze organist is als solist eveneens te horen op 20 september als hij in Zuidbroek het najaarsconcert verzorgd.

Kortom: het orgeljaar 2020 is voor Henk de Vries zeker niet verloren. Er staat nog genoeg op het programma. Nu maar hopen dat corona of een ander virus geen roet in het eten gooit.

Op 18 april zou in de Magnuskerk in Bellingwolde orgeladviseur Stef Tuinstra de eindpresentatie van de restauratie van het Snitger Freijtag orgel verzorgen gevolgd door een orgelconcert door Winfried Dahlke. Omdat deze presentatie nu niet kan worden gehouden, heeft Stef op verzoek van de redactie een bijdrage over de restauratie van dit orgel geschreven.
Foto: Dennis Wubs

Snitger-Freytag orgel (1797) gereed na restauratie van innerlijk en uiterlijk
In de afgelopen twee jaar heeft een grote restauratie plaatsgevonden van het prachtige authentieke orgel van Frans Caspar Snitger Jr. en Heinrich Hermann Freytag in de oude Magnuskerk van Bellingwolde.

Het werk is uitgevoerd door Koninklijke Elbertse Orgelmakers BV te Soest onder advies van Stef Tuinstra. Vorig jaar was het technische en klankdeel van het werk al klaar en is het orgel feestelijk weer in gebruik genomen op 12 juli 2019 met een klankdemonstratie en klein concert door Stef Tuinstra. Echter, het werk aan het complete uiterlijk van zowel de orgelkast, het orgelbalkon als het lofwerk inclusief het opnieuw poetsen en vergulden van de frontpijpen moest nog gebeuren. Naast de orgelmakers heeft Tico Top (Kruisweg) het snijwerk eerst gerestaureerd alvorens het opnieuw beschilderd werd en heeft Appie Veenstra (Westervelde) daarna het schilder- en verguldwerk verricht. Dat werk is nu ook klaar en om dat feit te vieren zou op zaterdag 18 april van dit jaar een tweede feestelijke ingebruikneming hebben plaatsgevonden met opnieuw een klankdemonstratie van Stef Tuinstra en daarna een concert door Winfried Dahlke van het Organeum te Weener, waarmee de concertcommissie te Bellingwolde ook nauwe contacten onderhoudt.

Al het werk was erop gericht het al zo oorspronkelijke orgel niet alleen qua techniek en klank in de beste staat van onderhoud terug te brengen maar dus nu ook wat betreft de windvoorziening en de kleurstelling. Zo functioneren de registers nu in alle weersomstandigheden weer naar behoren, is de derde oude balg nu ook in functie gebracht en kan er weer als vanouds worden getreden zonder een windmachine.
Beeld: Huisman Media
Zoekplaatje: het orgel in 2019, voor voltooiing van de restauratie.
Er bevonden zich allerlei oude kleurresten op het orgel die van 1797 en 1874 dateren. Om daarover meer te weten te komen is er, onder andere in samenwerking met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE), een uitvoerig kleuronderzoek uitgevoerd en daarbij zijn frappante ontdekkingen gedaan. Zo was de eiken orgelkast mahonierood gekleurd geweest. Het snijwerk bleek niet geheel verguld te zijn maar van een zogenaamd gelaagde vergulding voorzien met groene en bruine kleuren in de diepere lagen van het lofwerk. De gesneden muziekinstrumenten hadden hun natuurlijke kleuren en het ondergestel van het orgelbalkon was in zwarte en rode imitatie marmer geschilderd. Dit alles is nu weer aangebracht.

Het aanzien is nu rijk en chique maar niet overdadig en doet de classicistische architectuur van het meubel weer volledig tot haar recht komen. De klank van het orgel was al prachtig door de vorige restauratie in 1992 door Albert de Graaf met Stef Tuinstra als adviseur. Die klank is nu in technische zin slechts hier en daar iets geretoucheerd zodat alle pijpen nu weer goed aanspreken. Aan het al zo fraaie klankkarakter is juist niets veranderd. De oude windvoorziening is nu rustiger qua werking dan voorheen, hetgeen het klankkarakter nog meer ten goede komt.

Helaas heeft de coronacrisis een streep gehaald door de heugelijke gebeurtenis van 18 april, maar er zal op een later tijdstip nog extra aandacht aan dit prachtige orgel worden besteed. Er zullen te zijner tijd meer foto’s worden gepubliceerd en er zullen wellicht ook audio/video-opnamen worden gemaakt zodat men online kan kennismaken met zowel de fenomenale fluwelig-zangerige klank van dit orgel als nu ook haar fraaie uiterlijk. Men kan nu weer zien wat men hoort en horen wat men ziet!
Deze e-mail is verzonden door Erfgoedpartners.
U ontvangt deze mail omdat u ingeschreven bent voor onze nieuwsbrief.

Ons adres is:
info@erfgoedpartners.nl
Stichting Erfgoedpartners
Lopende Diep 8
Groningen, Gr 9712 NW
Netherlands

U kunt hier uw voorkeur aanpassen, of hier uitschrijven.
Let op: als u zich uitschrijft ontvangt u geen enkele nieuwsbrief meer van Erfgoedpartners. Als u zich alleen voor de Orgelagenda wilt uitschrijven, pas dan uw voorkeuren aan.






This email was sent to <<E-mailadres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Stichting Erfgoedpartners · Lopende Diep 8 · Groningen, Gr 9712 NW · Netherlands